Σε μια κρίσιμη καμπή για την ισορροπία δυνάμεων στη Μέση Ανατολή, το Ισραήλ και οι Ηνωμένες Πολιτείες έχουν εκκινήσει τις διαδικασίες για τη διαμόρφωση του νέου πλαισίου στρατηγικής συνεργασίας, το οποίο θα αντικαταστήσει το τρέχον Μνημόνιο Συναντίληψης (MoU). Η νέα αυτή συμφωνία, χρονικής διάρκειας δέκα ετών, δεν αποτελεί απλώς μια τυπική ανανέωση της αμερικανικής βοήθειας, αλλά αναμένεται να είναι το πιο φιλόδοξο και δαπανηρό πακέτο στρατιωτικής στήριξης στην ιστορία των διμερών σχέσεων.
Με τις μνήμες των πρόσφατων συγκρούσεων στη Γάζα και στα βόρεια σύνορα να είναι ακόμη νωπές και την απειλή του Ιράν να γιγαντώνεται, η ηγεσία του Ισραήλ προσέρχεται στο τραπέζι των διαπραγματεύσεων με αυξημένες απαιτήσεις, επιδιώκοντας να διασφαλίσει το περίφημο «Ποιοτικό Στρατιωτικό Πλεονέκτημα» (QME) για τις επόμενες γενιές.
Το οικονομικό μέγεθος και τα οπλικά συστήματα
Το τρέχον μνημόνιο, το οποίο υπεγράφη το 2016 επί προεδρίας Μπαράκ Ομπάμα, προέβλεπε βοήθεια ύψους 38 δισεκατομμυρίων δολαρίων για μια δεκαετία. Ωστόσο, οι πηγές από την Ιερουσαλήμ αναφέρουν ότι το νέο αίτημα θα ξεπερνά κατά πολύ αυτό το ποσό, δεδομένης της ραγδαίας αύξησης του κόστους των εξοπλιστικών προγραμμάτων και της ανάγκης αναπλήρωσης των αποθεμάτων που εξαντλήθηκαν κατά τη διάρκεια του πολέμου.
Η «λίστα επιθυμιών» του Ισραήλ περιλαμβάνει:
Αναβάθμιση της Αεράμυνας: Μαζική χρηματοδότηση για την παραγωγή αναχαιτιστικών πυραύλων για το «Iron Dome» και το «David’s Sling» (Σφεντόνα του Δαβίδ), καθώς και επιτάχυνση της ανάπτυξης του συστήματος λέιζερ «Iron Beam» για την αντιμετώπιση σμηνών drones με χαμηλό κόστος.
Αεροπορική Υπεροχή: Εξασφάλιση νέων μοιρών μαχητικών αεροσκαφών F-35 Lightning II και των αναβαθμισμένων F-15 EX, τα οποία θεωρούνται απαραίτητα για την εκτέλεση πληγμάτων μεγάλου βεληνεκούς (βλ. Ιράν).
Έξυπνα Πυρομαχικά: Μεγάλα αποθέματα κατευθυνόμενων βομβών ακριβείας (JDAMs), απαραίτητα για επιχειρήσεις σε πυκνοκατοικημένες αστικές περιοχές.
Η γεωπολιτική διάσταση και ο ρόλος του Τραμπ
Η διαπραγμάτευση διεξάγεται σε ένα εντελώς νέο πολιτικό περιβάλλον, με τον Ντόναλντ Τραμπ στον Λευκό Οίκο. Η αμερικανική διοίκηση εμφανίζεται πρόθυμη να ικανοποιήσει τις ισραηλινές απαιτήσεις, βλέποντας το Ισραήλ ως τον βασικό πυλώνα ανάσχεσης της ιρανικής επιρροής στην περιοχή.
Ωστόσο, αναλυτές επισημαίνουν ότι η συμφωνία ενδέχεται να συνοδεύεται από συγκεκριμένους όρους:
Ομαλοποίηση σχέσεων: Οι ΗΠΑ πιέζουν για την ενσωμάτωση του Ισραήλ στην ευρύτερη αμυντική αρχιτεκτονική της Μέσης Ανατολής, μέσω της επέκτασης των Συμφωνιών του Αβραάμ και της πιθανής εξομάλυνσης με τη Σαουδική Αραβία.
Στάση απέναντι στην Κίνα: Η Ουάσιγκτον αναμένεται να ζητήσει αυστηρότερο έλεγχο στις κινεζικές επενδύσεις σε κρίσιμες ισραηλινές υποδομές και τεχνολογίες.
Η τεχνολογία και ο πόλεμος του μέλλοντος
Ένα ξεχωριστό κεφάλαιο της νέας συμφωνίας αφορά τη συνεργασία σε τομείς τεχνολογίας αιχμής. Το Ισραήλ επιδιώκει να εντάξει στο πακέτο συνεργασίες για την ανάπτυξη Τεχνητής Νοημοσύνης σε στρατιωτικές εφαρμογές, κυβερνοασφάλειας και κβαντικών υπολογιστών.
Η εμπειρία από τα πεδία των μαχών έδειξε ότι ο σύγχρονος πόλεμος είναι υβριδικός. Επομένως, η συμφωνία δεν θα αφορά μόνο «σίδερα και εκρηκτικά», αλλά και αλγόριθμους που θα μπορούν να εντοπίζουν απειλές σε πραγματικό χρόνο και να συντονίζουν αυτόνομα συστήματα μάχης.
Οι αντιδράσεις και η επόμενη μέρα
Η προοπτική μιας νέας συμφωνίας «μαμούθ» προκαλεί ήδη συζητήσεις. Στο εσωτερικό των ΗΠΑ, παρά τη διακομματική στήριξη προς το Ισραήλ, υπάρχουν φωνές που ζητούν μεγαλύτερη εποπτεία στη χρήση των αμερικανικών όπλων, ειδικά μετά τις ανθρωπιστικές συνέπειες του πολέμου στη Γάζα.
Για το Ισραήλ, όμως, η συμφωνία αυτή είναι ζήτημα υπαρξιακής σημασίας. Η οικονομία της χώρας έχει δεχθεί ισχυρό πλήγμα από την παρατεταμένη επιστράτευση και τον πόλεμο, καθιστώντας την αμερικανική βοήθεια αναγκαία συνθήκη για τη διατήρηση του αξιόμαχου των Ενόπλων Δυνάμεων (IDF).
Συνοψίζοντας, η νέα δεκαετής συμφωνία αναμένεται να επανακαθορίσει τις σχέσεις των δύο χωρών, μετατρέποντας το Ισραήλ σε ένα αστακό οπλικών συστημάτων, με το βλέμμα πάντα στραμμένο στην Τεχεράνη και την πυρηνική της απειλή. Το επόμενο διάστημα θα είναι καθοριστικό για το τελικό ύψος του ποσού και τους πολιτικούς όρους που θα το συνοδεύουν.
