Μια νέα, εξαιρετικά επικίνδυνη τροπή φαίνεται να παίρνει η γεωπολιτική αντιπαράθεση στη Μέση Ανατολή, καθώς διεθνή μέσα ενημέρωσης και αναλυτές πληροφοριών μεταδίδουν από νωρίς το πρωί αναφορές για σοβαρό περιστατικό ασφαλείας σε μία από τις πλέον ευαίσθητες πυρηνικές εγκαταστάσεις του Ιράν. Οι πληροφορίες, αν και ακόμα συγκεχυμένες λόγω της αυστηρής λογοκρισίας που επιβάλλει το καθεστώς της Τεχεράνης, συγκλίνουν στο ότι σημειώθηκε ισχυρή έκρηξη, πιθανότατα στο συγκρότημα εμπλουτισμού ουρανίου της Νατάνζ ή στις εγκαταστάσεις του Ισφαχάν.
Το περιστατικό έρχεται σε μια χρονική συγκυρία όπου οι διαπραγματεύσεις για το πυρηνικό πρόγραμμα βρίσκονται σε νεκρό σημείο και οι ανησυχίες της Δύσης για την απόκτηση πυρηνικού όπλου από την Ισλαμική Δημοκρατία κορυφώνονται.
Το χρονικό και οι πρώτες ενδείξεις
Οι πρώτες αναφορές ξεκίνησαν από ιρανικά κανάλια κοινωνικής δικτύωσης, τα οποία έκαναν λόγο για έναν «ισχυρό κρότο» που ακούστηκε σε μεγάλη απόσταση από τη βιομηχανική ζώνη, συνοδευόμενο από στήλη καπνού. Λίγο αργότερα, οργανώσεις της ιρανικής αντιπολίτευσης που εδρεύουν στο εξωτερικό ανέφεραν διακοπή ηλεκτροδότησης στην ευρύτερη περιοχή της εγκατάστασης, ένα σημάδι που στο παρελθόν έχει συνδεθεί με κυβερνοεπιθέσεις ή δολιοφθορές στο δίκτυο διανομής ενέργειας των φυγοκεντρητών.
Επίσημα, τα ιρανικά κρατικά μέσα ενημέρωσης (IRNA) αρχικά υποβάθμισαν το γεγονός, κάνοντας λόγο για «άσκηση ετοιμότητας της αεράμυνας» ή για «τεχνικό ατύχημα σε βοηθητικό κτήριο». Ωστόσο, η καθυστέρηση στην έκδοση επίσημης ανακοίνωσης και η κινητοποίηση ισχυρών δυνάμεων των Φρουρών της Επανάστασης γύρω από την περίμετρο της βάσης εντείνουν τις υποψίες.
Δορυφορικά δεδομένα και ζημιές
Δυτικοί αναλυτές, εξετάζοντας τα πρώτα διαθέσιμα δορυφορικά δεδομένα χαμηλής ανάλυσης, εντοπίζουν θερμικό αποτύπωμα που παραπέμπει σε πυρκαγιά ή έκρηξη εντός του συγκροτήματος. Εάν επιβεβαιωθεί ότι το χτύπημα αφορά τις μονάδες συναρμολόγησης των προηγμένων φυγοκεντρητών (τύπου IR-6), τότε θα μιλάμε για ένα καίριο πλήγμα που θα μπορούσε να γυρίσει το ιρανικό πρόγραμμα εμπλουτισμού μήνες ή και χρόνια πίσω.
Η σκιά του Ισραήλ και ο «μυστικός πόλεμος»
Όπως είναι φυσικό, κάθε τέτοιο συμβάν στο Ιράν συνδέεται άμεσα με τον «σκιώδη πόλεμο» που διεξάγεται εδώ και δεκαετίες μεταξύ της Τεχεράνης και της Ιερουσαλήμ. Χωρίς να αναλαμβάνει επίσημα την ευθύνη, το Ισραήλ έχει κατηγορηθεί στο παρελθόν για μια σειρά από θεαματικές δολιοφθορές:
Stuxnet: Η κυβερνοεπίθεση που κατέστρεψε χιλιάδες φυγοκεντρητές.
Εκρήξεις στη Νατάνζ (2020, 2021): Φυσικές καταστροφές στα συστήματα ηλεκτροδότησης.
Δολοφονίες Επιστημόνων: Με κορυφαία αυτή του Μοχσέν Φαχριζαντέχ.
Ισραηλινοί αξιωματούχοι, τηρώντας την πάγια τακτική της ασάφειας, αρνούνται να σχολιάσουν, ωστόσο ο Υπουργός Άμυνας του Ισραήλ δήλωσε πρόσφατα ότι «το Ισραήλ θα κάνει ό,τι είναι απαραίτητο για να αποτρέψει το Ιράν από το να γίνει πυρηνική δύναμη, με κάθε μέσο και σε κάθε πεδίο».
Ο ρόλος της Διεθνούς Υπηρεσίας Ατομικής Ενέργειας (IAEA)
Κρίσιμος παράγοντας στις εξελίξεις είναι η στάση της Διεθνούς Υπηρεσίας Ατομικής Ενέργειας (IAEA). Ο επικεφαλής της, Ραφαέλ Γκρόσι, αναμένεται να ζητήσει άμεση ενημέρωση από την Τεχεράνη. Το μεγάλο ερώτημα είναι αν η έκρηξη έχει προκαλέσει διαρροή ραδιενέργειας ή αν έχει επηρεάσει τις κάμερες παρακολούθησης της Υπηρεσίας, τυφλώνοντας ουσιαστικά τη διεθνή κοινότητα.
Αν το Ιράν αρνηθεί την πρόσβαση στους επιθεωρητές επικαλούμενο λόγους ασφαλείας, αυτό θα μπορούσε να οδηγήσει σε άμεση κλιμάκωση στο Συμβούλιο Ασφαλείας του ΟΗΕ και στην επιβολή νέων κυρώσεων.
Γεωπολιτικές Επιπτώσεις
Η είδηση έχει ήδη προκαλέσει αναταραχή στις διεθνείς αγορές.
Πετρέλαιο: Οι τιμές του αργού πετρελαίου σημείωσαν άνοδο, καθώς οι επενδυτές φοβούνται ιρανικά αντίποινα στα Στενά του Ορμούζ, από όπου διέρχεται το 20% της παγκόσμιας παραγωγής πετρελαίου.
Περιφερειακή Αστάθεια: Υπάρχει φόβος ότι το Ιράν, μην μπορώντας να απαντήσει συμμετρικά, ενδέχεται να ενεργοποιήσει τους πληρεξουσίους του στην περιοχή –Χεζμπολάχ στον Λίβανο, Χούθι στην Υεμένη– για να πλήξει αμερικανικούς ή ισραηλινούς στόχους.
Συμπέρασμα: Παιχνίδι με τη φωτιά
Ανεξάρτητα από το αν πρόκειται για βιομηχανικό ατύχημα (λόγω της πλημμελούς συντήρησης και της πίεσης για αποτελέσματα) ή για μια καλοσχεδιασμένη ενέργεια σαμποτάζ, η έκρηξη στο Ιράν ανεβάζει το θερμόμετρο σε επικίνδυνα επίπεδα.
Η διεθνής κοινότητα παρακολουθεί με κομμένη την ανάσα, καθώς η γραμμή που χωρίζει τον μυστικό πόλεμο από την ανοιχτή σύρραξη γίνεται ολοένα και πιο δυσδιάκριτη. Το Ιράν βρίσκεται πλέον με την πλάτη στον τοίχο, καλούμενο να διαχειριστεί μια σοβαρή παραβίαση της ασφάλειάς του και να αποφασίσει αν θα κλιμακώσει την απάντησή του, ρισκάροντας έναν ολοκληρωτικό πόλεμο.
