Στο μικροσκόπιο μπαίνει η κινεζική παρουσία στα ελληνικά μέσα κοινωνικής δικτύωσης, μετά από νέα έκθεση των Reporters Without Borders (RSF), η οποία καταγράφει δίκτυο λογαριασμών και συνεργασιών που, σύμφωνα με την οργάνωση, λειτουργούν ως δίαυλοι προβολής αφηγημάτων ευνοϊκών προς το Πεκίνο.
Η έρευνα εστιάζει κυρίως σε λογαριασμούς influencers που παρουσιάζονται ως lifestyle, ταξιδιωτικοί ή πολιτιστικοί, αλλά σε αρκετές περιπτώσεις διατηρούν σχέσεις με κινεζικά κρατικά μέσα ή εταιρείες που συνδέονται με αυτά.
Η RSF προειδοποιεί ότι το πρόβλημα δεν βρίσκεται απλώς στην προβολή θετικού περιεχομένου για την Κίνα, αλλά στο γεγονός ότι οι σχετικές διασυνδέσεις δεν είναι πάντοτε εμφανείς στο ελληνικό κοινό.
Lifestyle περιεχόμενο με πολιτικές παρεμβάσεις
Στην έκθεση αναφέρονται συγκεκριμένα τρεις λογαριασμοί με ελληνόφωνο περιεχόμενο: η Iro Li, η Elpida Wu μέσω της σελίδας «Sweet Hope» και η Marianna Lee μέσω του «Marianna’s Diary».
Οι σελίδες αυτές συγκεντρώνουν συνολικά εκατοντάδες χιλιάδες ακολούθους σε Facebook, Instagram, TikTok και YouTube, ενώ αρκετές αναρτήσεις τους έχουν καταγράψει εκατοντάδες χιλιάδες ή και περισσότερες προβολές.
Το περιεχόμενό τους είναι κατά κύριο λόγο καθημερινό: φαγητό, ταξίδια, ζωή στην Κίνα και πολιτισμός. Ωστόσο, σύμφωνα με την έρευνα που επικαλείται η RSF, κατά διαστήματα εμφανίζονται και σαφώς πολιτικές παρεμβάσεις ή συνεντεύξεις που ευθυγραμμίζονται με θέσεις του Πεκίνου.
Η Greece Fact Check, στην οποία βασίζεται σημαντικό μέρος της έρευνας, τονίζει πάντως ότι δεν βρήκε άμεση απόδειξη πως οι συγκεκριμένοι influencers συμμετείχαν εν γνώσει τους σε οργανωμένη επιχείρηση προπαγάνδας.
Οι διασυνδέσεις που εντοπίστηκαν
Σύμφωνα με την RSF, η σελίδα της Iro Li εμφανίζεται να υποστηρίζεται από την Zhongshi Vanguard Film and Television Media, θυγατρική του κινεζικού κρατικού τηλεοπτικού ομίλου CCTV.
Για τις σελίδες «Sweet Hope» και «Marianna’s Diary», στοιχεία της Meta Ad Library έδειξαν ως διαφημιζόμενο φορέα την Hong Kong Gather Wisdom Network Technology Co., εταιρεία που έχει χρησιμοποιηθεί για διανομή περιεχομένου σχετικού με κινεζικά μέσα.
Παράλληλα, το Facebook έχει επισημάνει τις σελίδες «Sweet Hope» και «Marianna’s Diary» ως περιεχόμενο που συνδέεται με κινεζικά κρατικά μέσα.
Η Iro Li έχει επίσης συνεργαστεί με το China Radio International, ενώ έχει πραγματοποιήσει συνεντεύξεις με Έλληνες αξιωματούχους σε εκδηλώσεις στην Κίνα.
Συνεργασίες με ελληνικά μέσα
Η έκθεση δεν περιορίζεται στα social media.
Η RSF υπενθυμίζει ότι τα προηγούμενα χρόνια κινεζικά κρατικά μέσα έχουν συνάψει συμφωνίες συνεργασίας με ελληνικούς οργανισμούς ενημέρωσης.
Το Αθηναϊκό-Μακεδονικό Πρακτορείο Ειδήσεων είχε υπογράψει συμφωνία συνεργασίας με το Xinhua ήδη από το 2016, ενώ ακολούθησαν συνεργασίες της ΕΡΤ, της «Καθημερινής» και της «Ναυτεμπορικής» με κινεζικούς κρατικούς ή κρατικά ελεγχόμενους οργανισμούς ενημέρωσης.
Παλαιότερες μελέτες για τις ελληνοκινεζικές σχέσεις είχαν καταγράψει ότι ελληνικά μέσα αναδημοσίευαν κατά καιρούς υλικό του Xinhua, ενώ η απουσία μόνιμων Ελλήνων ανταποκριτών στην Κίνα ενίσχυε την εξάρτηση από τρίτες πηγές.
Τι δεν αποδεικνύει η έκθεση
Η ύπαρξη συνεργασιών ή οικονομικών διασυνδέσεων δεν αποδεικνύει από μόνη της ότι ελληνικά μέσα ή δημοσιογράφοι λειτουργούν ως «πράκτορες» του Πεκίνου.
Η ίδια η έρευνα μιλά για δίκτυα επιρροής, διαύλους προβολής και ανάγκη μεγαλύτερης διαφάνειας γύρω από τις πηγές χρηματοδότησης και τις σχέσεις με κινεζικά κρατικά μέσα.
Αυτό που προκύπτει με σαφήνεια είναι ότι η κινεζική επικοινωνιακή παρουσία στην Ελλάδα έχει αποκτήσει πιο σύνθετη μορφή, περνώντας από τα παραδοσιακά κρατικά μέσα σε social media, influencers, συνεργασίες και περιεχόμενο που συχνά δεν εμφανίζεται εξαρχής ως πολιτικό.
