Νέο κύκλο συζήτησης για τις σχέσεις της Τουρκίας με τη Χαμάς ανοίγει ανάλυση του Ισραηλινού Shay Gal στην Israel Hayom, η οποία θέτει ένα βαρύ ερώτημα: πόσο πιθανό είναι η τουρκική υπηρεσία πληροφοριών να μην είχε εικόνα για τη δραστηριότητα της Χαμάς στο τουρκικό έδαφος πριν από την επίθεση της 7ης Οκτωβρίου 2023;
Η ανάλυση δεν παρουσιάζει απόδειξη ότι η Άγκυρα γνώριζε το τελικό επιχειρησιακό σχέδιο της Χαμάς. Υποστηρίζει όμως ότι οι δεσμοί της οργάνωσης με την Τουρκία ήταν τόσο βαθιοί, ώστε η πλήρης άγνοια της ΜΙΤ για τα δίκτυά της θεωρείται από τον συγγραφέα δύσκολα πειστική.
Η Χαμάς δεν ήταν «αόρατη» στην Τουρκία
Οι σχέσεις αυτές δεν περιορίζονταν σε πολιτικές επαφές.
Το αμερικανικό υπουργείο Οικονομικών έχει καταγράψει εδώ και χρόνια δίκτυα χρηματοδότησης της Χαμάς με έδρα την Τουρκία. Ο Zaher Jabarin έχει χαρακτηριστεί επικεφαλής του οικονομικού μηχανισμού της οργάνωσης, ενώ αμερικανικά στοιχεία τον συνδέουν άμεσα με τη μεταφορά χρημάτων και με επαφές με την ιρανική Δύναμη Quds.
«Δεν ζητάμε άδεια» – Ποιος μιλά κρυφά με την Άγκυρα πριν τη NAVTEX;
Παράλληλα, η Redin Exchange, με έδρα την Τουρκία, είχε βρεθεί στο επίκεντρο αμερικανικών κυρώσεων για μεταφορές εκατομμυρίων δολαρίων προς τη Χαμάς.
Το δίκτυο των 500 εκατ. δολαρίων
Το 2022, οι ΗΠΑ αποκάλυψαν ακόμη μεγαλύτερη οικονομική υποδομή: διεθνές επενδυτικό χαρτοφυλάκιο της Χαμάς αξίας άνω των 500 εκατομμυρίων δολαρίων, με εταιρείες σε πολλές χώρες, μεταξύ αυτών και στην Τουρκία.
Τα στοιχεία αυτά δεν αποδεικνύουν κρατική τουρκική συμμετοχή στην επίθεση της 7ης Οκτωβρίου. Δείχνουν όμως ότι η Χαμάς δεν λειτουργούσε σε απόλυτη αφάνεια και ότι είχε αναπτύξει βαθιές οικονομικές και οργανωτικές ρίζες στη χώρα.
Η ΜΙΤ μπορούσε να μην ξέρει;
Εδώ ακριβώς πατά η επιχειρηματολογία του Shay Gal.
Η ΜΙΤ διαθέτει εκτεταμένες δυνατότητες σε παρακολουθήσεις, αντικατασκοπεία, πληροφορίες σημάτων και επιχειρήσεις εκτός συνόρων. Έχει αποδείξει στο παρελθόν ότι μπορεί να χαρτογραφεί ιρανικά δίκτυα, πυρήνες του ISIS και άλλους μηχανισμούς σε τουρκικό έδαφος.
«Αεράκι» στο Αιγαίο βλέπει ο Μητσοτάκης και οι Τούρκοι περιμένουν F-35
Κατά τον αναλυτή, επομένως, είναι δύσκολο να υποστηριχθεί ότι η ίδια υπηρεσία δεν είχε εικόνα για δίκτυα της Χαμάς που λειτουργούσαν επί χρόνια μέσα στην Τουρκία.
Άλλο όμως η γνώση για τα δίκτυα και άλλο η γνώση για την ακριβή ημερομηνία και το επιχειρησιακό σχέδιο της επίθεσης. Για το δεύτερο δεν υπάρχει δημόσια απόδειξη.
18 ημέρες πριν από την επίθεση
Ιδιαίτερο βάρος δίνεται και στο timing.
Μόλις 18 ημέρες πριν από την 7η Οκτωβρίου, ο Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν είχε συναντηθεί με τον Μπενιαμίν Νετανιάχου. Στην τουρκική αντιπροσωπεία βρίσκονταν ο Χακάν Φιντάν και ο επικεφαλής της ΜΙΤ Ιμπραήμ Καλίν.
Η ατζέντα περιλάμβανε ενέργεια, τεχνολογία, τεχνητή νοημοσύνη και κυβερνοασφάλεια.
Η χρονική αυτή εγγύτητα δεν αποδεικνύει διασύνδεση με την επίθεση, αλλά αποτελεί ένα ακόμη στοιχείο που ενισχύει το ερώτημα για το πόσο στενή ήταν τότε η παρακολούθηση των περιφερειακών εξελίξεων από την Άγκυρα.
Ο διάδρομος που άφηνε την Τουρκία απ’ έξω
Η ανάλυση συνδέει την 7η Οκτωβρίου και με μια μεγαλύτερη γεωπολιτική ανατροπή.
Λίγες εβδομάδες πριν από την επίθεση είχε παρουσιαστεί ο οικονομικός διάδρομος IMEC, που θα συνέδεε Ινδία, Μέση Ανατολή και Ευρώπη μέσω Σαουδικής Αραβίας και Ισραήλ.
Η Τουρκία δεν αποτελούσε απαραίτητο κομμάτι της διαδρομής.
Ο Ερντογάν είχε αντιδράσει δημοσίως, επιμένοντας ότι δεν μπορεί να υπάρξει μεγάλος εμπορικός διάδρομος στην περιοχή χωρίς τη συμμετοχή της Τουρκίας.
Μετά την 7η Οκτωβρίου, η διαδικασία εξομάλυνσης Ισραήλ–Σαουδικής Αραβίας πάγωσε και η υλοποίηση του IMEC επιβραδύνθηκε.
Αυτό αποτελεί γεωπολιτική συνέπεια της επίθεσης. Δεν αποτελεί απόδειξη ότι η Τουρκία την προκάλεσε ή τη διευκόλυνε.
Στο κάδρο και τα Κατεχόμενα
Το ακόμη πιο ενδιαφέρον σημείο για Ελλάδα και Κύπρο είναι ότι ο Shay Gal συνδέει τη νέα ισραηλινή στρατηγική ασφαλείας με την τουρκική στρατιωτική παρουσία στην κατεχόμενη Κύπρο.
Κατά την εκτίμησή του, το βόρειο τμήμα της Κύπρου μπορεί να αποκτήσει αυξανόμενη σημασία για το Ισραήλ, εάν χρησιμοποιηθεί ως βάση στρατιωτικών, πληροφοριακών ή άλλων επιχειρήσεων της Τουρκίας στην Ανατολική Μεσόγειο.
Πρόκειται για θέση Ισραηλινού αναλυτή και όχι για επίσημη κυβερνητική απόφαση.
Το ερώτημα που μένει ανοιχτό
Το βέβαιο είναι ότι οι δεσμοί μεταξύ Χαμάς και Τουρκίας ήταν βαθιοί, οικονομικοί και πολιτικοί.
Το επίσης βέβαιο είναι ότι οι ΗΠΑ έχουν καταγράψει εδώ και χρόνια χρηματοδοτικούς μηχανισμούς και στελέχη της οργάνωσης που δραστηριοποιούνταν από τουρκικό έδαφος.
Το μεγάλο, αναπάντητο ερώτημα είναι διαφορετικό: αν η ΜΙΤ γνώριζε τόσο καλά το οικοσύστημα της Χαμάς, μέχρι πού έφτανε πραγματικά η εικόνα που είχε πριν από την 7η Οκτωβρίου;
Και αυτό είναι ακριβώς το σημείο όπου η υπόθεση περνά από το τεκμηριωμένο στο ανεπιβεβαίωτο.
