Η ολοκλήρωση της ηλεκτρικής διασύνδεσης Ελλάδας-Κύπρου-Ισραήλ (Great Sea Interconnector) αποτελεί ίσως το μεγαλύτερο γεωστρατηγικό στοίχημα της Αθήνας στην Ανατολική Μεσόγειο.
Ένα έργο που δεν κρίνει απλώς την ενεργειακή επάρκεια της ευρύτερης περιοχής, αλλά δοκιμάζει ευθέως τα κυριαρχικά δικαιώματα της Ελλάδας απέναντι στον τουρκικό αναθεωρητισμό. Η πρόσφατη υπογραφή της στρατηγικής συμφωνίας με τον γαλλικό επενδυτικό κολοσσό Meridiam δημιουργεί νέα δεδομένα, ωστόσο η πολιτική αντιπαράθεση στο εσωτερικό χτυπάει «κόκκινο».
Το έργο βρίσκεται στα συρτάρια των εθνικών στρατηγικών σχεδιασμών από το 2009. Παρά την εξασφάλιση της ιστορικής ευρωπαϊκής χρηματοδότησης ύψους 657 εκατ. ευρώ (Connecting Europe Facility), η πόντιση του καλωδίου των 898 χιλιομέτρων υπέστη διαδοχικά «βραχυκυκλώματα». Το αποκορύφωμα της εμπλοκής καταγράφηκε όταν η Τουρκία, εκβιάζοντας με ανάπτυξη πολεμικών πλοίων στην περιοχή της Κάσου, επιχείρησε να ακυρώσει στην πράξη τις έρευνες βυθού, προβάλλοντας τις παράνομες διεκδικήσεις της.
Η γαλλική «ασπίδα» και το αβέβαιο χρονοδιάγραμμα
Η είσοδος της γαλλικής Meridiam, η οποία αποκτά πλειοψηφικό πακέτο (άνω του 50%) στην ανάπτυξη του έργου, σε συνδυασμό με την τριμερή συμφωνία ΑΔΜΗΕ, GSI και Nexans, ερμηνεύεται από την κυβέρνηση ως μια κίνηση-ματ. Στόχος είναι η γαλλική σφραγίδα να λειτουργήσει ως γεωπολιτική «ασπίδα» που θα αποτρέψει περαιτέρω παρενοχλήσεις από την Άγκυρα.
Παρά τους κυβερνητικούς πανηγυρισμούς για την επανεκκίνηση του έργου, η πραγματικότητα στο πεδίο παραμένει εξαιρετικά σύνθετη. Η απουσία ενός δεσμευτικού χρονοδιαγράμματος υλοποίησης και οι συνεχείς καθυστερήσεις έχουν προκαλέσει τη σφοδρή αντίδραση της αντιπολίτευσης, η οποία εγκαλεί το Μέγαρο Μαξίμου για έλλειψη αποφασιστικότητας απέναντι στις τουρκικές προκλήσεις.
Μετωπική σύγκρουση στο εσωτερικό
Το ΠΑΣΟΚ παρενέβη δυναμικά, τονίζοντας πως μια απλή ανακοίνωση συμφωνίας δεν αρκεί. Η Χαριλάου Τρικούπη ξεκαθάρισε ότι η προώθηση του έργου εξαρτάται αποκλειστικά από την πολιτική βούληση της Αθήνας να ασκήσει τα κυριαρχικά της δικαιώματα κόντρα στις ανεδαφικές αξιώσεις της Άγκυρας. Απαίτησε μάλιστα την άμεση κατάθεση ενός αυστηρού και δεσμευτικού χρονοδιαγράμματος, υπενθυμίζοντας τις παρεμβάσεις της σε ευρωπαϊκό επίπεδο για τη διασφάλιση του έργου.
Ακόμη πιο σκληρή είναι η γραμμή της Ελληνικής Λύσης, η οποία «προσγειώνει» το κυβερνητικό αφήγημα. Η ανακοίνωση του κόμματος υπογραμμίζει πως η παρουσία γαλλικών εταιρειών, η ευρωπαϊκή χρηματοδότηση, ακόμη και η ελληνογαλλική αμυντική συμφωνία, δεν απέτρεψαν το πολύμηνο «πάγωμα» του καλωδίου μετά τις τουρκικές απειλές. Κατηγορεί ευθέως την κυβέρνηση για απουσία εθνικής στρατηγικής απέναντι στην Τουρκία και ζητά ξεκάθαρο πλάνο υλοποίησης της πόντισης, με ταυτόχρονες ευρωπαϊκές και γαλλικές εγγυήσεις ασφαλείας.
Ο τερματισμός της ενεργειακής απομόνωσης της Κύπρου αποτελεί εθνική αναγκαιότητα. Ωστόσο, η διασύνδεση παραμένει ένα εγχείρημα υψίστου γεωστρατηγικού ρίσκου. Η επιτυχία του δεν θα μετρηθεί από τις εταιρικές υπογραφές, αλλά από την ικανότητα της Ελλάδας να επιβάλει τη νομιμότητα και το διεθνές δίκαιο στα νερά της Ανατολικής Μεσογείου.
