Ανησυχία για την κατάσταση του Εθνικού Συστήματος Υγείας (ΕΣΥ) και την πρόσβαση των πολιτών στις υπηρεσίες υγείας εκφράζει η Ένωση Νοσοκομειακών Ιατρών Λαμίας (ΕΝΙΑΛ), επικαλούμενη τα στοιχεία της ευρωπαϊκής έκθεσης «State of Health in the EU – Προφίλ Υγείας 2025» για την Ελλάδα.

Σε ανακοίνωσή της, η ΕΝΙΑΛ αναλύει τα δεδομένα της έκθεσης και εστιάζει, μεταξύ άλλων, στη χαμηλή δημόσια χρηματοδότηση της υγείας, στις υψηλές ιδιωτικές δαπάνες των νοικοκυριών, στην έντονα νοσοκομειοκεντρική λειτουργία του συστήματος, αλλά και στις μεγάλες ανεκπλήρωτες ανάγκες υγειονομικής περίθαλψης.

Όπως επισημαίνουν οι νοσοκομειακοί γιατροί, τα στοιχεία αποτυπώνουν μια εικόνα σημαντικών ανισοτήτων στην πρόσβαση των πολιτών στην υγεία, με το οικονομικό κόστος να αποτελεί έναν από τους βασικούς παράγοντες.

Χαμηλότερες οι δαπάνες υγείας από τον ευρωπαϊκό μέσο όρο

Σύμφωνα με τα στοιχεία που επικαλείται η ΕΝΙΑΛ, οι συνολικές δαπάνες για την υγεία στην Ελλάδα ανέρχονται στο 8,4% του ΑΕΠ, όταν ο μέσος όρος στην Ευρωπαϊκή Ένωση φτάνει το 10%.

Σε κατά κεφαλήν επίπεδο, η Ελλάδα δαπανά 2.191 ευρώ, προσαρμοσμένα για τις διαφορές στην αγοραστική δύναμη, έναντι 3.832 ευρώ κατά μέσο όρο στην ΕΕ.

Ιδιαίτερη έμφαση δίνει η Ένωση και στο δημόσιο μερίδιο της χρηματοδότησης. Το 2023 αντιστοιχούσε μόλις στο 61% των συνολικών δαπανών υγείας, έναντι 80% στην ΕΕ, κατατάσσοντας την Ελλάδα στη δεύτερη χαμηλότερη θέση μεταξύ των κρατών-μελών.

Όπως υποστηρίζει η ΕΝΙΑΛ, η διαφορά αυτή μεταφράζεται σε περίπου 5 έως 6 δισ. ευρώ ετησίως.

Οι Έλληνες πληρώνουν περισσότερα από την τσέπη τους

Ένα από τα σημαντικότερα ευρήματα αφορά τις ιδιωτικές δαπάνες υγείας.

Οι άμεσες ιδιωτικές πληρωμές των πολιτών (out-of-pocket) αντιστοιχούν περίπου στο 40% των συνολικών δαπανών υγείας στην Ελλάδα, ποσοστό από τα υψηλότερα στην Ευρωπαϊκή Ένωση.

Σύμφωνα με την ΕΝΙΑΛ, ενώ ο μέσος Ευρωπαίος πολίτης καλύπτει από την τσέπη του περίπου το 20% μιας δαπάνης για υπηρεσίες υγείας, στην Ελλάδα το αντίστοιχο ποσοστό είναι περίπου διπλάσιο.

Σημαντικό μέρος αυτών των δαπανών αφορά τα φάρμακα, την ενδονοσοκομειακή περίθαλψη, αλλά και την οδοντιατρική φροντίδα.

Υψηλή συμμετοχή και στα φάρμακα

Ιδιαίτερα αυξημένη είναι και η συμμετοχή των πολιτών στη φαρμακευτική δαπάνη.

Τα φάρμακα λιανικής αντιπροσωπεύουν το 27% των συνολικών δαπανών υγείας στην Ελλάδα, έναντι 13% στην ΕΕ. Πρόκειται για το δεύτερο υψηλότερο ποσοστό στην Ένωση, μετά τη Βουλγαρία.

Παράλληλα, τα ασφαλιστικά σχήματα καλύπτουν περίπου το 52% της δαπάνης για φάρμακα λιανικής, ενώ οι ασθενείς καλύπτουν άμεσα το υπόλοιπο 48%. Το αντίστοιχο ποσοστό άμεσης συμμετοχής των πολιτών στην ΕΕ είναι 36%.

«Νοσοκομειοκεντρικό» το ελληνικό σύστημα υγείας

Η ΕΝΙΑΛ χαρακτηρίζει το ελληνικό σύστημα υγείας έντονα νοσοκομειοκεντρικό, καθώς η ενδονοσοκομειακή περίθαλψη απορροφά το 43% της συνολικής δαπάνης υγείας, έναντι 28% στην Ευρωπαϊκή Ένωση.

Σύμφωνα με τους γιατρούς, η εικόνα αυτή συνδέεται με τη διαχρονική αδυναμία της πρωτοβάθμιας φροντίδας υγείας να λειτουργήσει αποτελεσματικά ως «ανάχωμα» για τα νοσοκομεία.

Όπως αναφέρεται χαρακτηριστικά στην ανακοίνωση, η βάση του συστήματος στην Ελλάδα παραμένει το νοσοκομείο, είτε αυτό ανήκει στον δημόσιο είτε στον ιδιωτικό τομέα.

Ελάχιστες οι δαπάνες για μακροχρόνια φροντίδα και αποκατάσταση

Ιδιαίτερη αναφορά γίνεται και στις ελλείψεις σε δομές μακροχρόνιας φροντίδας, αποκατάστασης και κατ’ οίκον περίθαλψης.

Οι σχετικές δαπάνες αντιστοιχούν μόλις στο 2% των συνολικών δαπανών υγείας στην Ελλάδα, όταν ο μέσος όρος στην ΕΕ φτάνει το 18%.

Ακόμη μεγαλύτερη είναι η απόσταση σε όρους ΑΕΠ. Οι δημόσιες δαπάνες για μακροχρόνια φροντίδα στην Ελλάδα ανέρχονται μόλις στο 0,16% του ΑΕΠ, έναντι 1,71% στην ΕΕ.

Η ΕΝΙΑΛ υποστηρίζει ότι η έλλειψη οργανωμένων δομών έχει ως αποτέλεσμα ασθενείς που σε άλλες ευρωπαϊκές χώρες θα μεταφέρονταν σε μονάδες αποκατάστασης ή μακροχρόνιας φροντίδας να παραμένουν στα νοσοκομεία, αυξάνοντας περαιτέρω την πίεση στο ΕΣΥ.

Ένας στους πέντε δηλώνει ότι δεν κάλυψε ανάγκες υγείας

Ιδιαίτερα ανησυχητικά χαρακτηρίζονται από την ΕΝΙΑΛ τα στοιχεία για τις ανεκπλήρωτες ανάγκες υγείας.

Σύμφωνα με την έρευνα EU-SILC για το 2024, το 21,9% του ελληνικού πληθυσμού που δήλωσε ότι είχε ανάγκη υγειονομικής περίθαλψης ανέφερε ότι δεν την έλαβε λόγω κόστους, απόστασης ή χρόνου αναμονής.

Το ποσοστό αυτό είναι το υψηλότερο μεταξύ των χωρών της ΕΕ και είναι έξι φορές μεγαλύτερο από τον ευρωπαϊκό μέσο όρο του 3,6%.

Το πρόβλημα γίνεται ακόμη εντονότερο για τα οικονομικά ευάλωτα νοικοκυριά. Μεταξύ των πολιτών που βρίσκονται σε κίνδυνο φτώχειας, το ποσοστό όσων δήλωσαν ότι δεν έλαβαν την αναγκαία ιατρική φροντίδα ανέρχεται στο 32,3%, έναντι 6% στην ΕΕ.

Στο επίκεντρο και ο κίνδυνος φτώχειας

Η ΕΝΙΑΛ συνδέει τα στοιχεία για την πρόσβαση στην υγεία με τη γενικότερη οικονομική κατάσταση των νοικοκυριών.

Όπως αναφέρει, σύμφωνα με στοιχεία της ΕΛΣΤΑΤ και της Eurostat, το 27,5% του πληθυσμού της Ελλάδας, περίπου 2,8 εκατομμύρια άνθρωποι, βρίσκεται σε κίνδυνο φτώχειας ή κοινωνικού αποκλεισμού.

Το ποσοστό κατατάσσει την Ελλάδα στη δεύτερη δυσμενέστερη θέση στην ΕΕ, μετά τη Βουλγαρία.

Στην κατηγορία αυτή περιλαμβάνονται, μεταξύ άλλων, νοικοκυριά που αντιμετωπίζουν σοβαρές δυσκολίες στην κάλυψη βασικών αναγκών ή στην αντιμετώπιση ενός απρόβλεπτου οικονομικού εξόδου.

Η Ένωση κάνει, παράλληλα, αναφορά και στη λεγόμενη υποκειμενική φτώχεια, δηλαδή στο ποσοστό των πολιτών που δηλώνουν ότι δυσκολεύονται ή αδυνατούν να καλύψουν τις τρέχουσες ανάγκες τους με το διαθέσιμο εισόδημά τους.

«Αυτή είναι η κατάσταση της υγείας στην Ελλάδα», λένε οι γιατροί

Σχολιάζοντας τα ευρήματα, η ΕΝΙΑΛ θέτει ευθέως το ζήτημα της χρηματοδότησης και της λειτουργίας του ΕΣΥ, ασκώντας παράλληλα κριτική στην κυβερνητική παρουσίαση της κατάστασης στον χώρο της υγείας.

«Αυτή είναι η κατάσταση της υγείας στην Ελλάδα», αναφέρει χαρακτηριστικά η Ένωση, επισημαίνοντας ότι την ίδια στιγμή ο υπουργός Υγείας πραγματοποιεί επισκέψεις σε όλη τη χώρα για εγκαίνια κτιριακών υποδομών και ιατροτεχνολογικού εξοπλισμού που χρηματοδοτούνται από κοινοτικά κονδύλια.

Κατά την ΕΝΙΑΛ, τα συγκεκριμένα έργα δεν αρκούν για να αποτυπώσουν τη συνολική εικόνα του ΕΣΥ, καθώς, όπως υποστηρίζει, τα στοιχεία της ευρωπαϊκής έκθεσης αναδεικνύουν προβλήματα στη χρηματοδότηση, στην πρωτοβάθμια και μακροχρόνια φροντίδα, αλλά και στην οικονομική πρόσβαση των πολιτών στις υπηρεσίες υγείας.