Νέο εμπόδιο στις διαπραγματεύσεις για τον επόμενο επταετή προϋπολογισμό της Ευρωπαϊκής Ένωσης θέτουν η Γερμανία και ακόμη πέντε κράτη-μέλη, απαιτώντας σημαντική μείωση των δαπανών που προτείνει η Ευρωπαϊκή Επιτροπή. Σύμφωνα με δημοσίευμα των Financial Times, οι έξι χώρες προειδοποιούν ότι δεν θα συναινέσουν σε συμφωνία έως το τέλος του 2026 εάν δεν περιοριστεί κατά εκατοντάδες δισεκατομμύρια ευρώ το σχεδιαζόμενο δημοσιονομικό πλαίσιο.

Μοσάντ και ισραηλινό Ναυτικό παρακολουθούν τη Λιβύη

Η αντιπαράθεση αφορά τον προϋπολογισμό της περιόδου 2028–2034, τον οποίο η Κομισιόν έχει προτείνει να διαμορφώσει σε σχεδόν 2 τρισεκατομμύρια ευρώ. Στο επίκεντρο βρίσκονται οι προτεραιότητες χρηματοδότησης της Ένωσης, από την άμυνα και τη βιομηχανική ανταγωνιστικότητα έως τις αγροτικές επιδοτήσεις και τα προγράμματα ενίσχυσης των περιφερειών.

Για την Ελλάδα, η συζήτηση έχει ιδιαίτερη σημασία, καθώς η τελική συμφωνία θα καθορίσει το διαθέσιμο ευρωπαϊκό χρηματοδοτικό πλαίσιο για πολιτικές όπως η αγροτική ανάπτυξη και η συνοχή.

Οι έξι χώρες που ζητούν περικοπές

Η Γερμανία, η Ολλανδία, η Σουηδία, η Δανία, η Αυστρία και η Φινλανδία έχουν διαμορφώσει κοινή θέση για την αναμόρφωση του ευρωπαϊκού προϋπολογισμού.

Ήδη από τις 27 Αυγούστου είχαν δημοσιοποιήσει κοινή δήλωση με την οποία ζητούσαν αλλαγές τόσο στη δομή όσο και στην κατανομή των ευρωπαϊκών δαπανών. Τώρα, σύμφωνα με τους Financial Times, η στάση τους γίνεται αυστηρότερη.

Οι έξι χώρες ζητούν περικοπές εκατοντάδων δισεκατομμυρίων ευρώ, υποστηρίζοντας ότι ο επόμενος ευρωπαϊκός προϋπολογισμός πρέπει να προσαρμοστεί στις νέες οικονομικές και γεωπολιτικές συνθήκες.

Κατά το δημοσίευμα, διπλωμάτης χώρας που συμμετέχει στην πρωτοβουλία προειδοποίησε ότι, χωρίς τις απαιτούμενες μειώσεις, δεν θα καταστεί δυνατή συμφωνία εντός του 2026.

Η στάση των έξι έχει ιδιαίτερη βαρύτητα, καθώς οι συγκεκριμένες χώρες συνεισφέρουν από κοινού περίπου το 40% της χρηματοδότησης του ευρωπαϊκού προϋπολογισμού, σύμφωνα με τα στοιχεία που επικαλούνται οι Financial Times.

Άμυνα και καινοτομία απέναντι στις παραδοσιακές δαπάνες

Η βασική διαφωνία αφορά το πού πρέπει να κατευθυνθούν τα διαθέσιμα ευρωπαϊκά κονδύλια.

Οι έξι χώρες υποστηρίζουν ότι απαιτείται μεγαλύτερη έμφαση στην άμυνα, στην ασφάλεια, στην καινοτομία και στη βιομηχανική ανταγωνιστικότητα. Παράλληλα, ζητούν συνολικό περιορισμό των δαπανών και αναθεώρηση των παραδοσιακών πολιτικών χρηματοδότησης.

Με το βλέμμα στην αντλία - Τι έρχεται σε καύσιμα και θέρμανση

Στην άλλη πλευρά της διαπραγμάτευσης, δεκαεπτά κράτη-μέλη ζητούν να προστατευθούν οι πόροι που κατευθύνονται στην Κοινή Αγροτική Πολιτική και στην οικονομική, κοινωνική και εδαφική συνοχή.

Για τις χώρες που στηρίζονται περισσότερο στις ευρωπαϊκές ενισχύσεις, η διατήρηση αυτών των πολιτικών συνδέεται με τη χρηματοδότηση της αγροτικής παραγωγής, των υποδομών και της περιφερειακής ανάπτυξης.

Η Γαλλία βρίσκεται σε ιδιαίτερη θέση, καθώς αποτελεί σημαντικό συνεισφορέα στον ευρωπαϊκό προϋπολογισμό, αλλά και μεγάλο αποδέκτη αγροτικών ενισχύσεων. Το Παρίσι υποστηρίζει την αναζήτηση πρόσθετων ευρωπαϊκών εσόδων, ώστε οι αυξημένες ανάγκες να μην οδηγήσουν αναγκαστικά σε αντίστοιχη αύξηση των εθνικών εισφορών.

Τι διακυβεύεται για την Ελλάδα

Η Αθήνα υποστηρίζει τη διατήρηση της χρηματοδότησης για την αγροτική πολιτική και τη συνοχή, δύο τομείς με άμεσο αντίκτυπο στην ελληνική οικονομία.

Οι αγροτικές ενισχύσεις συνδέονται με τη στήριξη παραγωγών και την ανάπτυξη της υπαίθρου, ενώ τα προγράμματα συνοχής χρηματοδοτούν έργα υποδομών, επιχειρηματικές επενδύσεις και παρεμβάσεις στις περιφέρειες.

Αυτό δεν σημαίνει ότι έχουν αποφασιστεί περικοπές για την Ελλάδα. Ο επόμενος προϋπολογισμός βρίσκεται ακόμη υπό διαπραγμάτευση και δεν έχουν οριστικοποιηθεί ούτε το συνολικό ύψος του ούτε οι επιμέρους εθνικές κατανομές.

Η ελληνική πλευρά έχει παράλληλα παρουσιάσει πρόταση δημιουργίας πρόσθετων ευρωπαϊκών πόρων μέσω της αξιοποίησης μελλοντικών εσόδων από τη δημοπράτηση τηλεπικοινωνιακών συχνοτήτων.

Η πρωτοβουλία του υπουργού Εθνικής Οικονομίας και Οικονομικών Κυριάκου Πιερρακάκη αφορά τον συντονισμό των μελλοντικών δημοπρασιών φάσματος 6G, με στόχο μέρος των εσόδων να κατευθυνθεί στη χρηματοδότηση κοινών ευρωπαϊκών αναγκών.

Πρόκειται για πρόταση που βρίσκεται υπό συζήτηση και όχι για ήδη εγκεκριμένο χρηματοδοτικό μηχανισμό.

Το σχέδιο της Κομισιόν για νέους πόρους

Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή έχει προτείνει πρόσθετες πηγές χρηματοδότησης, επιδιώκοντας να περιορίσει τις πιέσεις που ασκούν οι νέες δαπάνες στους εθνικούς προϋπολογισμούς.

Μεταξύ των επιλογών που έχουν παρουσιαστεί βρίσκονται έσοδα συνδεδεμένα με το σύστημα εμπορίας δικαιωμάτων εκπομπών, τον μηχανισμό συνοριακής προσαρμογής άνθρακα, τον καπνό, τα μη ανακυκλωμένα ηλεκτρονικά απόβλητα και τη συμμετοχή μεγάλων επιχειρήσεων στη χρηματοδότηση του κοινού προϋπολογισμού.

Σύμφωνα με τους Financial Times, οι προτεινόμενοι νέοι πόροι θα μπορούσαν να αποφέρουν περίπου 60 δισεκατομμύρια ευρώ ετησίως.

Ωστόσο, η θέσπιση νέων εσόδων αποτελεί ξεχωριστό αντικείμενο διαπραγμάτευσης, καθώς οι κυβερνήσεις διατηρούν διαφορετικές θέσεις για τη φορολογία, τις εθνικές συνεισφορές και την έκδοση κοινού ευρωπαϊκού χρέους.

Γιατί οι έξι χώρες μπορούν να μπλοκάρουν τη συμφωνία

Η υιοθέτηση του Πολυετούς Δημοσιονομικού Πλαισίου απαιτεί ομόφωνη απόφαση του Συμβουλίου της Ευρωπαϊκής Ένωσης, μετά τη συναίνεση του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου.

Αυτό σημαίνει ότι ακόμη και μία χώρα μπορεί να εμποδίσει την έγκρισή του εφόσον αρνηθεί να συναινέσει.

Η διαπραγματευτική προειδοποίηση των έξι, επομένως, δεν περιορίζεται σε μια συμβολική διαφωνία για το ύψος των δαπανών. Εάν οι κυβερνήσεις τους διατηρήσουν αυτή τη θέση μέχρι το τέλος των συνομιλιών, μπορούν να καθυστερήσουν την υιοθέτηση του νέου πλαισίου.

Η σχετική διαδικασία δεν έχει ολοκληρωθεί και παραμένει ανοικτό το ενδεχόμενο συμβιβασμού μέσα από τροποποιήσεις τόσο στα συνολικά ποσά όσο και στην κατανομή τους.

Η προθεσμία του Δεκεμβρίου και οι εκλογές του 2027

Οι ευρωπαϊκές κυβερνήσεις επιδιώκουν να καταλήξουν σε πολιτική συμφωνία μέχρι το τέλος του 2026, ώστε να υπάρχει επαρκής χρόνος για τις απαιτούμενες νομοθετικές διαδικασίες το 2027.

Η ιρλανδική προεδρία του Συμβουλίου της ΕΕ έχει αναλάβει την προετοιμασία συμβιβαστικής πρότασης, ενώ οι διαπραγματεύσεις αναμένεται να συνεχιστούν στις προσεχείς ευρωπαϊκές συνόδους.

Ο χρόνος αποκτά πρόσθετη σημασία λόγω των εκλογικών αναμετρήσεων που έχουν προγραμματιστεί για το 2027 σε σημαντικά κράτη-μέλη, με χαρακτηριστικό παράδειγμα τις γαλλικές προεδρικές εκλογές.

Η είσοδος των κυβερνήσεων σε προεκλογικές περιόδους μπορεί να δυσκολέψει την επίτευξη συμβιβασμών σε θέματα όπως οι εθνικές εισφορές, οι αγροτικές επιδοτήσεις και οι νέες κοινές πηγές εσόδων.

Το ερώτημα που παραμένει ανοικτό είναι αν οι «27» θα συμφωνήσουν σε έναν κοινό προϋπολογισμό που θα συνδυάζει τις νέες ανάγκες για άμυνα και ανταγωνιστικότητα με τη χρηματοδότηση της γεωργίας και των ευρωπαϊκών περιφερειών.

Για την Ελλάδα, η κατάληξη της διαπραγμάτευσης θα έχει πρακτική σημασία, καθώς θα καθορίσει το ευρύτερο πλαίσιο εντός του οποίου θα χρηματοδοτηθούν σημαντικές πολιτικές την επταετία 2028–2034.