Η συμφωνία με την Πορτογαλία για τα μεταγωγικά αεροσκάφη της Embraer ανοίγει νέο κεφάλαιο αμυντικής συνεργασίας Αθήνας και Λισαβόνας, τόνισε μεταξύ άλλων ο υπουργός Εθνικής Άμυνας Νίκος Δένδιας μετά την υπογραφή Διακρατικής Συμφωνίας με την Πορτογαλία σήμερα Δευτέρα 2 Νοεμβρίου 2026 στο υπουργείο Εθνικής Άμυνας παρουσία και του Πορτογάλου υπουργού Άμυνας Νούνο Μέλο.
Αρχικά ο κ. Δένδιας έκανε λόγο για μία ιδιαίτερα σημαντική ημέρα για τις σχέσεις Ελλάδας και Πορτογαλίας, τονίζοντας ότι «πρόκειται για την πρώτη φορά που οι εξαιρετικές σχέσεις των δύο χωρών αποκτούν τόσο συγκεκριμένο αμυντικό περιεχόμενο».
Όπως ανέφερε, η προμήθεια των αεροσκαφών σηματοδοτεί δύο ιστορικές πρωτιές για την Ελλάδα, «την απόκτηση αεριωθούμενων μεταγωγικών αεροσκαφών και την εισαγωγή της δυνατότητας εναέριου ανεφοδιασμού μαχητικών».
Παράλληλα ως προς τη συμφωνία για την προμήθεια «τριών συν τριών αεροσκαφών Embraer KC-390», υπογράμμισε τη σημασία του προγράμματος για την επιχειρησιακή αναβάθμιση της Πολεμικής Αεροπορίας.
Ιδιαίτερη έμφαση έδωσε στη δυνατότητα ανεφοδιασμού των μαχητικών εν πτήσει, η οποία, όπως εξήγησε, θα εφαρμοστεί αρχικά στα Rafale και Mirage και, περίπου έναν χρόνο αργότερα, στα F-16. «Δεν υπάρχει τρόπος με τον οποίο να υπογραμμίσω το τι τεράστιο πλεονέκτημα δίνει στα μαχητικά μας αεροσκάφη αυτή η δυνατότητα εν αέριω ανεφοδιασμού», σημείωσε χαρακτηριστικά.
Σύμφωνα με τον κ. Δένδια, ο εναέριος ανεφοδιασμός μπορεί να πολλαπλασιάσει τον χρόνο παραμονής των μαχητικών στον αέρα, μεταβάλλοντας ουσιαστικά τα επιχειρησιακά δεδομένα. Όπως εξήγησε, «χωρίς αυτή τη δυνατότητα, η διάρκεια μιας αποστολής περιορίζεται από τα διαθέσιμα καύσιμα, ενώ με τον ανεφοδιασμό εν πτήσει μπορεί να παραταθεί σημαντικά, με βασικό περιορισμό πλέον την αντοχή του χειριστή».
Για να καταδείξει τη στρατηγική σημασία της συγκεκριμένης δυνατότητας, ο υπουργός επικαλέστηκε την τουρκική εισβολή στην Κύπρο το 1974. Όπως υποστήριξε, εάν η Ελλάδα διέθετε τότε αεροσκάφη εναέριου ανεφοδιασμού για τα μαχητικά της, «η εισβολή στην Κύπρο το 1974 δεν θα μπορούσε να έχει συμβεί και δεν θα μπορούσε να έχει διατηρηθεί το προγεφύρωμα της εισβολής».
Ο υπουργός Εθνικής Άμυνας ευχαρίστησε, παράλληλα, την πορτογαλική πλευρά για τη συνδρομή της στην υλοποίηση του προγράμματος, αλλά και για τη μεταφορά τεχνογνωσίας και την υποστήριξη στην εκπαίδευση των Ελλήνων πιλότων. Ειδική αναφορά έκανε στην παρουσία ενός πορτογαλικού KC-390 στη Θεσσαλονίκη στην παρέλαση της 28ης Οκτωβρίου η οποία έδωσε στο ελληνικό κοινό την ευκαιρία να δει το αεροσκάφος εν πτήσει.
Ακολούθως σημείωσε ότι η αμυντική συνεργασία με την Πορτογαλία δεν περιορίζεται στα μεταγωγικά αεροσκάφη. Όπως ανέφερε, «στο τραπέζι βρίσκονται και άλλοι τομείς προηγμένης τεχνολογίας, με έμφαση στα θαλάσσια μη επανδρωμένα συστήματα, στα οποία η Λισαβόνα έχει αναπτύξει σημαντικές δυνατότητες».
Ο κ. Δένδιας αναφέρθηκε σε εξειδικευμένο κέντρο σε ναυτική βάση της Λισαβόνας, το οποίο επισκέφθηκε, επισημαίνοντας ότι οι δύο χώρες σχεδιάζουν να ενισχύσουν τη συνεργασία τους στον συγκεκριμένο τομέα. Παράλληλα, έκανε λόγο για προοπτικές συνεργασίας στην ανάπτυξη μη επανδρωμένων μέσων και άλλων τεχνολογικών συστημάτων.
Στο ίδιο πλαίσιο ενέταξε και τη διαστημική συνεργασία, τονίζοντας ότι η Ελλάδα αναζητά εταίρους για την ανάπτυξη δυνατοτήτων που αφορούν τους δορυφόρους και την ευρωπαϊκή παρουσία στο διάστημα. Όπως ανακοίνωσε, σε λίγες ημέρες αναμένεται να εγκαινιάσει τη Διοίκηση Διαστήματος, υπογραμμίζοντας ότι η συνεργασία με την Πορτογαλία μπορεί να επεκταθεί και σε αυτό το πεδίο.
Σημαντικό μέρος των συνομιλιών, σύμφωνα με τον κ. Δένδια, αφορούσε το Δίκαιο της Θάλασσας και τη Σύμβαση των Ηνωμένων Εθνών για το Δίκαιο της Θάλασσας (UNCLOS). Όπως σημείωσε, ενημέρωσε την πορτογαλική πλευρά για τις ελληνικές θέσεις, καθώς και για την αντίληψη της Τουρκίας σχετικά με το ισχύον νομικό πλαίσιο στην περιοχή, κάνοντας ειδική αναφορά στο τουρκολιβυκό μνημόνιο.
Όπως επισήμανε, η Πορτογαλία αποτελεί χώρα που έχει συνυπογράψει την UNCLOS και υποστηρίζει την εφαρμογή του Δικαίου της Θάλασσας, γεγονός που δημιουργεί κοινό έδαφος συνεννόησης μεταξύ Αθήνας και Λισαβόνας.
Παράλληλα, οι δύο υπουργοί συζήτησαν τις υποχρεώσεις αμοιβαίας συνδρομής στο πλαίσιο του ΝΑΤΟ και της Ευρωπαϊκής Ένωσης, με αναφορές στο άρθρο 5 της Βορειοατλαντικής Συνθήκης και στο άρθρο 42 παράγραφος 7 της Συνθήκης για την Ευρωπαϊκή Ένωση. Στην ατζέντα βρέθηκαν επίσης οι ευρύτερες γεωπολιτικές προκλήσεις.
Ο κ. Δένδιας υπογράμμισε ότι η Ευρώπη πρέπει να ενισχύσει την παρουσία της στην αφρικανική ήπειρο, προειδοποιώντας ότι η απουσία της θα μπορούσε να δημιουργήσει σοβαρά προβλήματα μεσοπρόθεσμα. Αναγνώρισε, μάλιστα, τον ιδιαίτερο ρόλο που μπορεί να διαδραματίσει η Πορτογαλία, λόγω των ιστορικών δεσμών της με την περιοχή, ενώ αναφέρθηκε και στην ελληνική παρουσία στη Μοζαμβίκη.
Κλείνοντας, ο υπουργός Εθνικής Άμυνας ευχαρίστησε τον Πορτογάλο ομόλογό του για την επίσκεψη και την υπογραφή των συμφωνιών, κάνοντας λόγο για ένα «μεγάλο παράθυρο» συνεργασίας που ανοίγει μεταξύ των δύο χωρών.
Όπως κατέληξε, η συμφωνία για τα KC-390 αποτελεί την αφετηρία ενός ευρύτερου πλαισίου αμυντικής και τεχνολογικής σύμπραξης, το οποίο φιλοδοξεί να καλύψει από τις αεροπορικές δυνατότητες έως τα μη επανδρωμένα συστήματα και το διάστημα.
