Η 112χρονη Κίρστεν Σβάλμπε (Kirsten Schwalbe), η οποία μόλις τον περασμένο μήνα είχε γίνει αντικείμενο πανεθνικών εορτασμών, αποδείχθηκε ότι όχι μόνο υπήρξε μέλος του ναζιστικού κόμματος της Δανίας κατά τη διάρκεια της γερμανικής κατοχής, αλλά είχε αναλάβει και ηγετικές θέσεις στην τοπική του οργάνωση.
Η ιστορία ήρθε στο φως μέσα από έρευνα δανέζικων μέσων ενημέρωσης και δημοσιεύματα του βρετανικού Telegraph, ενώ τις τελευταίες ημέρες έχει απασχολήσει και άλλα διεθνή μέσα ενημέρωσης.
Το μεγαλύτερο ενδιαφέρον συγκεντρώνει η αντίθεση ανάμεσα στους ισχυρισμούς της ηλικιωμένης, η οποία υποστήριζε ότι δεν είχε ασχοληθεί ποτέ ουσιαστικά με την πολιτική, και στα αρχειακά έγγραφα που αποκαλύπτουν μια διαφορετική εικόνα.
Η Κίρστεν Σβάλμπε γεννήθηκε στις 10 Μαρτίου 1914 και στις 14 Οκτωβρίου 2026 έγινε επισήμως ο μακροβιότερος άνθρωπος που έχει καταγραφεί στη Δανία, φτάνοντας σε ηλικία 112 ετών και 218 ημερών.
Με αυτόν τον τρόπο ξεπέρασε το προηγούμενο ρεκόρ, το οποίο κατείχε η Κάρλα Λίντχολμ Γένσεν (Karla Lindholm Jensen), που πέθανε το 2020 σε ηλικία 112 ετών και 217 ημερών.
Το επίτευγμα της Σβάλμπε προβλήθηκε εκτενώς από τα δανέζικα μέσα ενημέρωσης. Η ηλικιωμένη γυναίκα, που ζει στο Στρούερ, στη δυτική Δανία, είχε γίνει ιδιαίτερα αγαπητή στο τηλεοπτικό κοινό χάρη στις εμφανίσεις της στο περιφερειακό κανάλι TV Midtvest.
Μάλιστα, ο σταθμός είχε δημιουργήσει εκπομπή αφιερωμένη στη ζωή της, με τίτλο «Kirstens vilde år», δηλαδή «Η συναρπαστική χρονιά της Κίρστεν», καταγράφοντας την καθημερινότητά της και την πορεία της προς το ιστορικό ρεκόρ.
Παράλληλα, στις αρχές Οκτωβρίου κυκλοφόρησε και η βιογραφία της, με τίτλο «Vi skal have noget at grine af», που αποδίδεται στα ελληνικά ως «Πρέπει να έχουμε κάτι για να γελάμε».
Ωστόσο, λίγες ημέρες μετά τους εορτασμούς, η εικόνα αυτή άρχισε να αλλάζει δραματικά.
Η αποκάλυψη για το ναζιστικό παρελθόν της
Η πρώτη αποκάλυψη έγινε στις 16 Οκτωβρίου, όταν η δανέζικη εφημερίδα Kristeligt Dagblad δημοσίευσε στοιχεία σύμφωνα με τα οποία η Σβάλμπε είχε υπάρξει μέλος του Εθνικοσοσιαλιστικού Εργατικού Κόμματος της Δανίας (DNSAP).
Το συγκεκριμένο κόμμα είχε υιοθετήσει τη ναζιστική ιδεολογία, τον αντισημιτισμό και τα σύμβολα του γερμανικού εθνικοσοσιαλισμού, ενώ συνεργαζόταν με τη ναζιστική Γερμανία κατά την κατοχή της Δανίας.
Σύμφωνα με τα ιστορικά αρχεία, η Σβάλμπε εντάχθηκε στο κόμμα τον Αύγουστο του 1941, όταν ήταν 27 ετών.
Καταδικάστηκαν σε θάνατο οι τρεις δράστες της επίθεσης σε ελληνορθόδοξη εκκλησία στην Ιορδανία
Η Δανία είχε καταληφθεί από τα γερμανικά στρατεύματα στις 9 Απριλίου 1940 και παρέμεινε υπό κατοχή μέχρι τον Μάιο του 1945.
Κατά την περίοδο εκείνη, το DNSAP επιχειρούσε να ενισχύσει την πολιτική επιρροή του, χωρίς ωστόσο να αποκτήσει μαζική λαϊκή υποστήριξη.
Σύμφωνα με δημοσιεύματα του διεθνούς Τύπου, το κόμμα διέθετε περίπου 20.000 μέλη το 1941, αριθμός που αντιστοιχούσε σε περίπου 0,5% του πληθυσμού της χώρας.
«Μπήκα στο κόμμα επειδή μου το ζήτησε ο σύζυγός μου»
Όταν αποκαλύφθηκε η συμμετοχή της στο ναζιστικό κόμμα, η 112χρονη δεν αρνήθηκε ότι είχε εγγραφεί σε αυτό, αλλά επιχείρησε να υποβαθμίσει τη σημασία της απόφασής της.
Μιλώντας στο TV Midtvest, υποστήριξε ότι η ένταξή της έγινε έπειτα από παρότρυνση του συζύγου της και ότι η ίδια δεν ενδιαφερόταν καθόλου για την πολιτική.
«Ήξερα ελάχιστα για το τι ήταν, επειδή δεν ενδιαφέρθηκα ποτέ για την πολιτική», ανέφερε, σύμφωνα με τα δανέζικα δημοσιεύματα.
Η ηλικιωμένη εξήγησε επίσης ότι εκείνη την εποχή οι γυναίκες συχνά άφηναν τέτοιες αποφάσεις στους συζύγους τους.
«Τότε οι γυναίκες δεν ασχολούνταν με τέτοια πράγματα. Τα άφηναν στους άνδρες», υποστήριξε.
Μάλιστα, συνέδεσε την απόφαση για την κομματική εγγραφή και με την προοπτική αγοράς ενός μικρού σπιτιού που είχαν εντοπίσει με τον σύζυγό της.
Η Σβάλμπε δήλωσε ότι δεν είχε υποστηρίξει ποτέ συνειδητά τους Γερμανούς κατακτητές, ενώ παραδέχθηκε ότι μετάνιωσε που δεν είχε διερευνήσει περισσότερο τη φύση του κόμματος στο οποίο είχε ενταχθεί.
«Αυτό είναι που μετάνιωσα περισσότερο, ότι δεν έψαξα τι ακριβώς ήταν. Δεν ήξερα ότι θα είχε σημασία μακροπρόθεσμα», είπε χαρακτηριστικά.
Δεν ήταν απλό μέλος, αλλά τοπικό στέλεχος
Οι ισχυρισμοί της ηλικιωμένης αμφισβητήθηκαν ακόμη περισσότερο όταν, στις 16 Νοεμβρίου, το ερευνητικό μέσο Frihedsbrevet αποκάλυψε νέα έγγραφα από τα Εθνικά Αρχεία της Δανίας.
Σύμφωνα με αυτά, από τον Αύγουστο του 1943 μέχρι τον Ιούλιο του 1944, η Σβάλμπε κατείχε δύο θέσεις ευθύνης στην τοπική οργάνωση των Ναζί στην πόλη Χόλστεμπρο, στη δυτική Γιουτλάνδη.
Συγκεκριμένα, είχε διατελέσει προσωρινή επικεφαλής τοπικής κομματικής ομάδας, ενώ παράλληλα ήταν επικεφαλής της γυναικείας οργάνωσης του κόμματος στην ίδια περιοχή.
Ο σύζυγός της κατείχε επίσης ηγετική θέση, καθώς υπήρξε προσωρινός επικεφαλής του τοπικού παραρτήματος από τον Νοέμβριο του 1942 έως τον Ιούλιο του 1944.
Τα στοιχεία εξέτασαν δύο ιστορικοί, ο Κλάους Μπούντγκαρντ Κρίστενσεν (Claus Bundgård Christensen) και η Γκρι Σκαβένιους Μπέρτελσεν (Gry Scavenius Bertelsen).
Ο Κρίστενσεν, ιστορικός στο Πανεπιστήμιο του Ροσκίλντε, εξήγησε ότι οι συγκεκριμένες κομματικές αρμοδιότητες αντιστοιχούσαν σε έναν ενδιάμεσο βαθμό διοικητικής ευθύνης.
Όπως σημείωσε, η 112χρονη ήταν κάτι πολύ περισσότερο από ένα απλό μέλος, χωρίς ωστόσο να ανήκει στην ανώτατη ηγεσία του ναζιστικού κόμματος.
Πάντως, οι ιστορικοί διευκρίνισαν ότι τα διαθέσιμα αρχεία δεν αποκαλύπτουν ποιες ακριβώς δραστηριότητες αναλάμβανε ούτε πόσο ενεργά συμμετείχε στην καθημερινή λειτουργία της οργάνωσης.
Αποσύρεται η βιογραφία της – Σταμάτησαν και τα γυρίσματα
Οι αποκαλύψεις προκάλεσαν αναταράξεις και στον εκδοτικό χώρο της Δανίας, καθώς η ιστορία της Σβάλμπε είχε παρουσιαστεί στο κοινό μέσα από μια βιογραφία που κυκλοφόρησε τον Οκτώβριο.
Ο εκδοτικός οίκος Gyldendal ανακοίνωσε την Πέμπτη 19 Νοεμβρίου ότι αποσύρει το βιβλίο από την κυκλοφορία, καθώς οι νέες πληροφορίες αλλάζουν ουσιαστικά την εικόνα της ζωής της.
Η διευθύντρια εκδόσεων Μέτε Κόρσγκαρντ (Mette Korsgaard) εξήγησε ότι δεν μπορεί να συνεχίσει να κυκλοφορεί ένα βιβλίο τεκμηρίωσης όταν ένα τόσο σημαντικό κεφάλαιο της ζωής του κεντρικού προσώπου δεν αποδίδεται πιστά.
Παράλληλα, σταμάτησαν και τα γυρίσματα τηλεοπτικής παραγωγής αφιερωμένης στην ηλικιωμένη γυναίκα.
Ιορδανία: Πάνω από 20 ένοπλοι του ISIS σκοτώθηκαν μετά την τρομοκρατική επίθεση σε ελληνορθόδοξη εκκλησία
Σύμφωνα με την οικογένειά της, η έντονη δημοσιότητα και οι συνεχείς αποκαλύψεις έχουν επηρεάσει σημαντικά την ψυχολογική και σωματική της κατάσταση.
Οι συγγενείς της ανέφεραν ότι η Σβάλμπε δεν είναι πλέον σε θέση να σχολιάσει τις εξελίξεις και ζήτησαν από τα μέσα ενημέρωσης να σεβαστούν την ηλικία, την υγεία και την ιδιωτική της ζωή.
Η συζήτηση που άνοιξε στη Δανία
Η υπόθεση έχει προκαλέσει ευρύτερη συζήτηση στη Δανία, τόσο για τον τρόπο με τον οποίο παρουσιάζονται δημόσια πρόσωπα με αμφιλεγόμενο παρελθόν όσο και για τη διαχείριση της ιστορικής μνήμης.
Από τη μία πλευρά, ιστορικοί επισημαίνουν ότι η συμμετοχή στο ναζιστικό κόμμα και, πολύ περισσότερο, η ανάληψη ηγετικών θέσεων δεν μπορούν να παραβλέπονται κατά την παρουσίαση της ζωής ενός ανθρώπου.
Από την άλλη, διατυπώνονται προβληματισμοί σχετικά με τη δημοσιοποίηση τέτοιων στοιχείων για μια γυναίκα 112 ετών και τις συνέπειες που μπορεί να έχει η έντονη προβολή τους στην υγεία της.
Η ιστορικός Γκρι Σκαβένιους Μπέρτελσεν επισήμανε ότι η Δανία οφείλει να εξετάζει και τις πλευρές της ιστορίας της που δεν ταιριάζουν με τη συνηθισμένη εικόνα της χώρας κατά τον Β΄ Παγκόσμιο Πόλεμο.
Η αποκάλυψη έρχεται περισσότερο από οκτώ δεκαετίες μετά το τέλος της γερμανικής κατοχής και αποδεικνύει ότι ακόμη και σήμερα εξακολουθούν να αναδύονται άγνωστες πτυχές εκείνης της περιόδου.
Έτσι, η Κίρστεν Σβάλμπε, που μέχρι πριν από λίγες εβδομάδες μονοπωλούσε το ενδιαφέρον των Δανών χάρη στη μακροζωία της, βρίσκεται πλέον στο επίκεντρο μιας εντελώς διαφορετικής δημόσιας συζήτησης: όχι για το πόσα χρόνια έζησε, αλλά για όσα συνέβησαν στη διάρκεια αυτών των 112 χρόνων.