Έναν μήνα μετά την απόφαση–ορόσημο της Αυστραλία να απαγορεύσει τη χρήση social media σε παιδιά κάτω των 16 ετών, ο απολογισμός δείχνει μεικτός.

Η κυβέρνηση μιλά για προστασία της ψυχικής υγείας των εφήβων, οι ίδιοι οι ανήλικοι διχάζονται, ενώ οι τεχνολογικοί κολοσσοί αυξάνουν την πίεση προς την Καμπέρα.

Η νομοθεσία υποχρεώνει τις μεγάλες πλατφόρμες —από το Instagram της Meta και το TikTok της ByteDance, μέχρι το YouTube της Alphabet, το X του Έλον Μασκ και το Reddit— να εφαρμόσουν αυστηρά συστήματα επαλήθευσης ηλικίας. Οι μέθοδοι περιλαμβάνουν εκτίμηση ηλικίας μέσω selfie, ταυτοποίηση με έγγραφα ή άλλες ψηφιακές διασταυρώσεις.

Η ευθύνη βαραίνει αποκλειστικά τις εταιρείες και τα πρόστιμα για μη συμμόρφωση μπορούν να φτάσουν τα 49,5 εκατ. δολάρια Αυστραλίας.

Η κυβέρνηση αιτιολόγησε την απόφαση επικαλούμενη τον εθιστικό σχεδιασμό των αλγορίθμων και τις επιπτώσεις στην ψυχική υγεία των παιδιών, όπως μειωμένος ύπνος, αυξημένος άγχος και πίεση για διαρκή διαδικτυακή παρουσία.

Πώς αντιδρούν οι έφηβοι

Στην πράξη, οι αντιδράσεις των ανηλίκων ποικίλλουν. Ορισμένοι δηλώνουν ότι νιώθουν «ελεύθεροι» χωρίς την καθημερινή πίεση των social media και ότι αφιερώνουν περισσότερο χρόνο σε φυσική δραστηριότητα ή δια ζώσης επαφή με φίλους.

Άλλοι, όμως, αναζητούν τρόπους παράκαμψης: χρήση VPN, μετακίνηση σε λιγότερο δημοφιλείς εφαρμογές ή πλατφόρμες που αρχικά δεν καλύπτονταν από την απαγόρευση. Οι αρχές παρακολουθούν αυτές τις τάσεις και ζητούν από νέες εφαρμογές να επανεκτιμήσουν αν εμπίπτουν στο ρυθμιστικό πλαίσιο.

Η στάση των τεχνολογικών εταιρειών

Οι Big Tech έχουν ξεκινήσει να εφαρμόζουν τον νόμο, ωστόσο πιέζουν πολιτικά και νομικά για αναθεώρηση. Η Meta, για παράδειγμα, υποστηρίζει ότι η επαλήθευση ηλικίας πρέπει να γίνεται σε επίπεδο app store, επισημαίνοντας ότι οι έφηβοι χρησιμοποιούν δεκάδες εφαρμογές την εβδομάδα, πολλές εκτός πεδίου της απαγόρευσης.

Το Reddit έχει προχωρήσει ακόμη περισσότερο, αμφισβητώντας δικαστικά τον νόμο ως αναποτελεσματικό και περιοριστικό για την ελευθερία έκφρασης των νέων.

Η αυστραλιανή πρωτοβουλία λειτουργεί πλέον ως παγκόσμιο τεστ. Πολιτικοί στο Ηνωμένο Βασίλειο και στις Ηνωμένες Πολιτείες παρακολουθούν στενά τις εξελίξεις, εξετάζοντας αν ένα αντίστοιχο μοντέλο μπορεί να εφαρμοστεί αλλού.

Το ερώτημα παραμένει ανοιχτό: Μπορεί μια απαγόρευση να αλλάξει ουσιαστικά τη σχέση των παιδιών με την τεχνολογία ή απλώς να τη μεταφέρει σε λιγότερο ορατά κανάλια;