Ένα μικρό και σχετικά φθηνό ρωσικό drone βρίσκεται στο επίκεντρο ενός σεναρίου που έχει προκαλέσει έντονη συζήτηση για την ασφάλεια της νότιας Ευρώπης.
Πρόκειται για το Gerbera, ένα μη επανδρωμένο αεροσκάφος που έχει χρησιμοποιηθεί στον πόλεμο της Ουκρανίας και έχει σχεδιαστεί με έμφαση στο χαμηλό κόστος και στην απλότητα κατασκευής.
Η ισπανική εφημερίδα El Mundo μετέδωσε ότι αμερικανικές υπηρεσίες πληροφοριών φέρεται να είχαν προειδοποιήσει ευρωπαϊκές κυβερνήσεις για ένα πιθανό σενάριο στο οποίο Gerbera θα μπορούσαν να μεταφερθούν κρυμμένα σε εμπορευματοκιβώτια και να εκτοξευθούν από εμπορικά πλοία στη Μεσόγειο, με πιθανές χώρες-στόχους την Ισπανία, τη Γαλλία ή την Ιταλία. Η πληροφορία βασίζεται σε ανώνυμη πηγή που συνδέεται με το λιθουανικό υπουργείο Άμυνας και δεν έχει επιβεβαιωθεί ανεξάρτητα ως πραγματικό ρωσικό σχέδιο επίθεσης.
Ένα drone που σχεδιάστηκε για να είναι φθηνό
Το Gerbera αποτελεί χαρακτηριστικό παράδειγμα μιας διαφορετικής λογικής στον σύγχρονο πόλεμο: όχι ακριβό και σύνθετο οπλικό σύστημα, αλλά ένα σχετικά απλό drone που μπορεί να παραχθεί και να χρησιμοποιηθεί σε μεγάλους αριθμούς.
Σύμφωνα με τα διαθέσιμα στοιχεία, το αεροσκάφος έχει μήκος περίπου δύο μέτρα, άνοιγμα φτερών περίπου 2,5 μέτρα και βάρος έως 18 κιλά. Η αναφερόμενη εμβέλειά του φτάνει έως και τα 600 χιλιόμετρα, ενώ η ταχύτητά του μπορεί να αγγίξει περίπου τα 160 χλμ./ώρα. Το κόστος ανά μονάδα αναφέρεται γύρω στις 10.000 δολάρια.
Η συγκεκριμένη σχεδίαση έχει ένα σημαντικό πλεονέκτημα: το μικρό μέγεθος διευκολύνει τη μεταφορά και την απόκρυψή του.
Και ακριβώς αυτή η ιδιότητα βρίσκεται στην καρδιά του σεναρίου που δημοσίευσε η «El Mundo».
Από δόλωμα της αεράμυνας σε πολυλειτουργικό drone
Το Gerbera έχει χρησιμοποιηθεί στην Ουκρανία σε διαφορετικούς ρόλους.
Αρχικά έγινε γνωστό κυρίως ως δόλωμα, καθώς η χρήση μεγάλου αριθμού σχετικά φθηνών drones μπορεί να υποχρεώσει την αντίπαλη αεράμυνα να εντοπίσει, να παρακολουθήσει και να αναχαιτίσει πολλαπλούς εναέριους στόχους.
Η λιθουανική πλευρά είχε επιβεβαιώσει το 2025 ότι ένα Gerbera είχε καταπέσει σε λιθουανικό έδαφος, αφού είχε εισέλθει από την κατεύθυνση της Λευκορωσίας. Οι λιθουανικές αρχές το περιέγραψαν ως ρωσικό drone που είχε χρησιμοποιηθεί στην Ουκρανία κυρίως για να παραπλανά και να επιβαρύνει την αεράμυνα.
Παράλληλα, υπάρχουν εκδόσεις που μπορούν να χρησιμοποιηθούν για αναγνώριση ή να φέρουν εκρηκτικό φορτίο.
Το σενάριο που μεταφέρει την απειλή στη Μεσόγειο
Εδώ βρίσκεται το πιο ανησυχητικό στοιχείο της νέας υπόθεσης.
Το δημοσίευμα της «El Mundo» περιγράφει ένα σενάριο σύμφωνα με το οποίο τα drones θα μπορούσαν να μεταφερθούν κρυμμένα μέσα σε containers πάνω σε εμπορικά πλοία και, από διεθνή ύδατα, να εκτοξευθούν προς στόχους στη νότια Ευρώπη.
Με εμβέλεια που αναφέρεται έως τα 600 χιλιόμετρα, η θεωρητική δυνατότητα προσέγγισης των ευρωπαϊκών ακτών από θαλάσσια απόσταση αποτελεί τον πυρήνα του συγκεκριμένου σεναρίου.
Δεν πρόκειται, ωστόσο, για επιβεβαιωμένο σχέδιο επίθεσης. Η ίδια η Euronews σημειώνει ότι η αναφερόμενη προειδοποίηση προέρχεται από δημοσίευμα της «El Mundo» και ανώνυμες πηγές, ενώ το δημοσίευμα δεν έχει επιβεβαιωθεί ανεξάρτητα.
Τούρκος αντιπτέραρχος περιγράφει σενάριο κατάληψης 5 ελληνικών νησιών με στόχο την Σάμο
Γιατί ένα τόσο μικρό drone προκαλεί τόσο μεγάλη ανησυχία
Το ενδιαφέρον των αναλυτών δεν βρίσκεται μόνο στη δυνατότητα καταστροφής που διαθέτει ένα μεμονωμένο Gerbera.
Το κρίσιμο ζήτημα είναι η ασυμμετρία κόστους.
Ένα φθηνό drone μπορεί θεωρητικά να υποχρεώσει έναν αντίπαλο να χρησιμοποιήσει πολύ ακριβότερα μέσα για τον εντοπισμό και την αναχαίτισή του.
Σε περίπτωση μαζικής χρήσης, η πρόκληση για την αεράμυνα γίνεται ακόμη μεγαλύτερη: δεν είναι απαραίτητο κάθε drone να προκαλέσει μεγάλη φυσική καταστροφή. Αρκεί, σε ένα υποθετικό σενάριο, να δημιουργηθούν διακοπές λειτουργίας, πυρκαγιές ή προσωρινές αναστολές δραστηριοτήτων σε ευαίσθητες εγκαταστάσεις.
Αυτός είναι και ο λόγος για τον οποίο η συζήτηση αφορά περισσότερο την ανθεκτικότητα κρίσιμων υποδομών παρά την ισχύ ενός συγκεκριμένου drone.
Η Ευρώπη βρίσκεται ήδη σε αυξημένη επιτήρηση
Η συζήτηση για το Gerbera έρχεται σε μια περίοδο κατά την οποία ευρωπαϊκές κυβερνήσεις εξετάζουν ήδη την προστασία αεροδρομίων, λιμανιών, ενεργειακών εγκαταστάσεων και άλλων κρίσιμων υποδομών από μη επανδρωμένα συστήματα.
Η γαλλική προεδρία ανακοίνωσε στις 18 Σεπτεμβρίου ότι η χώρα ενίσχυσε την επιτήρηση και την προστασία κρίσιμων υποδομών απέναντι σε κινδύνους από drones και κυβερνοεπιθέσεις, στο πλαίσιο της αντιμετώπισης των λεγόμενων υβριδικών απειλών.
Την ίδια στιγμή, όμως, η συγκεκριμένη υπόθεση χρειάζεται προσεκτική ανάγνωση.
Ο Εμανουέλ Μακρόν δήλωσε στις 24 Σεπτεμβρίου ότι η Γαλλία δεν είχε ενημερωθεί από τη CIA για την υποτιθέμενη συγκεκριμένη προειδοποίηση, ενώ ανέφερε παράλληλα ότι οι ευρωπαϊκές χώρες αντιμετωπίζουν αυξανόμενες ανησυχίες σχετικά με ρωσικές υβριδικές ενέργειες.
Έτσι, το Gerbera βρίσκεται σήμερα στο επίκεντρο όχι επειδή έχει αποδειχθεί ότι ετοιμάζεται επίθεση από τη Μεσόγειο, αλλά επειδή το συγκεκριμένο σενάριο δείχνει πόσο έχει αλλάξει η φύση των απειλών στην Ευρώπη.
Ένα drone μικρού μεγέθους, σχετικά χαμηλού κόστους και με εμβέλεια εκατοντάδων χιλιομέτρων μπορεί να δημιουργήσει ένα δυσανάλογα μεγάλο πρόβλημα ασφάλειας.
Και αυτό είναι ίσως το σημαντικότερο μήνυμα της υπόθεσης: στον σύγχρονο πόλεμο, η απειλή δεν χρειάζεται να είναι μεγάλη για να είναι δύσκολη στην αντιμετώπισή της.
