Τεσσεράμισι χρόνια στις ρωσικές φυλακές, υπομένοντας ξυλοδαρμούς, ηλεκτροσόκ, σεξουαλικούς εξευτελισμούς, πείνα και στέρηση ιατρικής περίθαλψης, πέρασε ο 74χρονος Αμερικανός Στίβεν Χάμπαρντ, σύμφωνα με μαρτυρίες πρώην συγκρατουμένων του στο BBC.

Ο συνταξιούχος καθηγητής Αγγλικών, με καταγωγή από το Μίσιγκαν, είχε εγκατασταθεί το 2014 στην Ουκρανία, όπου ζούσε με τη σύντροφό του. Συνελήφθη τον Απρίλιο του 2022, όταν οι ρωσικές δυνάμεις κατέλαβαν την πόλη Ιζιούμ, με την κατηγορία ότι πολεμούσε ως μισθοφόρος στο πλευρό των Ουκρανών. Παρότι ο ίδιος αρνήθηκε τις κατηγορίες, καταδικάστηκε σε φυλάκιση έξι ετών και δέκα μηνών, με τις ΗΠΑ να χαρακτηρίζουν την κράτησή του άδικη.

Δύο Ουκρανοί πρώην συγκρατούμενοί του περιέγραψαν στο BBC τις συνθήκες κράτησης και τα βασανιστήρια που, όπως καταγγέλλουν, υπέστη ο ηλικιωμένος Αμερικανός.

Ο δημοσιογράφος Ντμίτρο Χιλιούκ, που γνώρισε τον Χάμπαρντ τον Σεπτέμβριο του 2022 στις φυλακές Νοβοζίμπκοφ, ανέφερε ότι οι δεσμοφύλακες τον απειλούσαν και τον εξευτέλιζαν συστηματικά.

«Ρωτούσαν σε ποιο κελί βρίσκεται ο Αμερικανός. Μετά άρχιζαν τις χυδαίες εκφράσεις. Τον απειλούσαν και τον κορόιδευαν από τις πρώτες ημέρες», περιέγραψε.
 

Τον χτυπούσαν στα πόδια, στην πλάτη, στα χέρια και του έκαναν ηλεκτροσόκ

Ακόμη πιο σκληρές είναι οι μαρτυρίες του Ουκρανού στρατιώτη Ιχόρ Σίσκο, ο οποίος υποστήριξε ότι οι φρουροί χτυπούσαν τον Χάμπαρντ στα πόδια, στην πλάτη και στα χέρια, ενώ του προκαλούσαν ηλεκτροσόκ.

«Δεν του έδιναν φαγητό, δεν του παρείχαν ιατρική φροντίδα. Τον κρατούσαν μέσα στο κρύο», ανέφερε, προσθέτοντας ότι η αμερικανική υπηκοότητά του αποτελούσε πρόσθετη αφορμή κακοποίησης.

Σύμφωνα με τον ίδιο, οι δεσμοφύλακες ανάγκαζαν τον ηλικιωμένο να μαθαίνει ρωσικά, να τραγουδά τον εθνικό ύμνο και να επαναλαμβάνει τους κανόνες της φυλακής. Κατήγγειλε επίσης σεξουαλικούς εξευτελισμούς.

Η κατάσταση της υγείας του επιδεινώθηκε δραματικά μετά τη μεταφορά του στη φυλακή Πάκινο. «Δεν υπήρχε ούτε ένα σημείο στα γόνατα ή στα πόδια του που να μην είχε σαπίσει. Όλα ήταν σάπια. Όλοι είχαμε ψώρα», περιέγραψε ο Σίσκο, τονίζοντας ότι κάποια στιγμή χρειάστηκε να του βάλει ο ίδιος επιδέσμους, καθώς ο γιατρός αρνούνταν να τον περιθάλψει. «Ήταν πολύ αδύναμος και σχεδόν δεν μπορούσε να κινηθεί», είπε.

Οι δύο πρώην κρατούμενοι περιέγραψαν συνθήκες ακραίου ψύχους, με σπασμένα παράθυρα στα κελιά και ελάχιστες ποσότητες χυλού, ψωμιού και πατάτας ως καθημερινή τροφή. Κατήγγειλαν επίσης συστηματικούς ξυλοδαρμούς, εξαντλητικές σωματικές ασκήσεις και επιθέσεις με εκπαιδευμένα σκυλιά, που προκαλούσαν σοβαρές μολύνσεις από τα δαγκώματα.
 

Ο Χιλιούκ υποστήριξε ακόμη ότι οι ρωσικές αρχές έκρυψαν τον Χάμπαρντ κατά τη διάρκεια επίσκεψης εκπροσώπων του Ερυθρού Σταυρού, ώστε να μην αντικρίσουν την κατάσταση της υγείας του.

Η Διεθνής Επιτροπή του Ερυθρού Σταυρού απάντησε ότι ζητεί πρόσβαση σε όλους τους κρατουμένους όταν επισκέπτεται εγκαταστάσεις κράτησης και ότι συνεχίζει τις σχετικές συζητήσεις με τις εμπλεκόμενες πλευρές.

Απελευθερώθηκε μετά από συνάντηση Πούτιν – Γουίτκοφ

Ο Χάμπαρντ απελευθερώθηκε στις 21 Οκτωβρίου 2026, την ημέρα που ο ειδικός απεσταλμένος του Αμερικανού προέδρου, Στιβ Γουίτκοφ, συναντήθηκε με τον Βλαντίμιρ Πούτιν στην Αγία Πετρούπολη. Μετά την απελευθέρωση, ο Γουίτκοφ χαρακτήρισε τον Ρώσο πρόεδρο «ανθρωπιστή», παρά τις καταγγελίες για βασανιστήρια και τη συνεχιζόμενη ρωσική εισβολή στην Ουκρανία.

Ο Ντόναλντ Τραμπ δήλωσε ότι είχε ζητήσει προσωπικά από τον Πούτιν την απελευθέρωση του Χάμπαρντ κατά τη διάρκεια τηλεφωνικής επικοινωνίας τους την προηγούμενη εβδομάδα.

Ο Χιλιούκ, που είχε απελευθερωθεί τον Αύγουστο του 2025, χαρακτήρισε τις ρωσικές φυλακές «μηχανή βασανιστηρίων», συγκρίνοντας τις συνθήκες με την εποχή του Στάλιν

«Δεν ήταν ο δικός του πόλεμος. Βρέθηκε στο λάθος μέρος, τη λάθος στιγμή», είπε για τον Αμερικανό, ασκώντας παράλληλα κριτική στον Τραμπ, τον οποίο κατηγόρησε ότι αξιοποιεί την απελευθέρωση για επικοινωνιακούς λόγους ενόψει των εκλογών για το Κογκρέσο.

Από την πλευρά του, ο Σίσκο εξέφρασε την ελπίδα ότι οι υπεύθυνοι για τα βασανιστήρια θα λογοδοτήσουν κάποτε στη Δικαιοσύνη. «Το κακό πρέπει να τιμωρηθεί και θα τιμωρηθεί. Έχω ελπίδα γι' αυτό», κατέληξε.