Η υποχρεωτική χρήση του χιτζάμπ από τις γυναίκες επανέρχεται δυναμικά στο προσκήνιο στο Ιράν, την ώρα που η χώρα προσπαθεί να αντιμετωπίσει τις συνέπειες του πολέμου, την οικονομική κρίση και τις πολιτικές ανακατατάξεις.
Παρά τις πιέσεις των συντηρητικών κύκλων, πολλές Ιρανές, κυρίως νεαρές, εξακολουθούν να κυκλοφορούν δημόσια χωρίς μαντίλα.
Κατά τη διάρκεια της σύγκρουσης με τις Ηνωμένες Πολιτείες, γυναίκες χωρίς χιτζάμπ εμφανίζονταν ακόμη και σε φιλοκυβερνητικές συγκεντρώσεις και στα κρατικά μέσα ενημέρωσης. Οι αρχές, έχοντας να διαχειριστούν τον πόλεμο και τις οικονομικές συνέπειες, φαίνεται ότι αντιμετώπισαν τότε το ζήτημα ως λιγότερο επείγον.
Τώρα, όμως, οι σκληροπυρηνικοί κληρικοί και πολιτικοί ζητούν την αυστηρότερη εφαρμογή των κανόνων. Οι αρχές έχουν αρχίσει να κλείνουν καφέ, εστιατόρια και άλλες επιχειρήσεις που κατηγορούνται ότι δεν επιβάλλουν την υποχρεωτική χρήση του χιτζάμπ. Τις τελευταίες εβδομάδες έχουν καταγραφεί δεκάδες τέτοια περιστατικά σε διάφορες πόλεις του Ιράν.
Η αντιπαράθεση έχει ιδιαίτερη σημασία μετά τον θάνατο της Μαχσά Αμινί το 2022. Η Αμινί είχε συλληφθεί από την αστυνομία ηθών επειδή θεωρήθηκε ότι δεν φορούσε σωστά τη μαντίλα και πέθανε ενώ βρισκόταν υπό κράτηση. Ο θάνατός της προκάλεσε το μεγάλο κίνημα διαμαρτυρίας «Γυναίκα, Ζωή, Ελευθερία», το οποίο καταστάλθηκε βίαια, αλλά άφησε πίσω του μια ευρύτερη κοινωνική αμφισβήτηση των κανόνων.
Παρά τις απειλές και τις κυρώσεις, η δημόσια άρνηση πολλών γυναικών να φορέσουν χιτζάμπ έχει γίνει πλέον αρκετά συνηθισμένη. Βίντεο στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης δείχνουν γυναίκες να κυκλοφορούν στους δρόμους χωρίς μαντίλα, ακόμη και να οδηγούν μοτοσικλέτες χωρίς να καλύπτουν τα μαλλιά τους.
Από την άλλη πλευρά, οι συντηρητικοί υποστηρίζουν ότι η χαλάρωση των κανόνων απειλεί την ισλαμική και πολιτισμική ταυτότητα του Ιράν. Ζητούν από την κυβέρνηση να λάβει αυστηρότερα μέτρα και θεωρούν την επιβολή του χιτζάμπ όχι μόνο νομική αλλά και θρησκευτική υποχρέωση.
Ο πρόεδρος Μασούντ Πεζεσκιάν, ωστόσο, έχει εκφράσει διαφορετική άποψη, αμφισβητώντας κατά πόσο η συμπεριφορά των ανθρώπων μπορεί να αλλάξει μέσω της επιβολής νόμων. Έχει υποστηρίξει ότι η αλλαγή συμπεριφοράς είναι κυρίως πολιτισμικό ζήτημα και ότι η πίστη δεν μπορεί να επιβληθεί με τη βία.
Έτσι, η ιρανική κυβέρνηση βρίσκεται μπροστά σε ένα δύσκολο δίλημμα. Από τη μία, οι σκληροπυρηνικοί απαιτούν αυστηρότερη εφαρμογή του νόμου. Από την άλλη, μια νέα γενικευμένη καταστολή θα μπορούσε να προκαλέσει νέες κοινωνικές αντιδράσεις, σε μια περίοδο που η χώρα ήδη αντιμετωπίζει πόλεμο, οικονομική πίεση και πολιτική αστάθεια.
Για την ώρα, οι αρχές φαίνεται να προτιμούν την επιβολή μέτρων κυρίως μέσω επιχειρήσεων και δικαστικών ενεργειών, αποφεύγοντας μια άμεση και μαζική σύγκρουση με τις γυναίκες στους δρόμους.
