Ένα σημαντικό βήμα στον πολυετή αγώνα των συγγενών των θυμάτων της σφαγής του Διστόμου καταγράφεται μετά την απόφαση του Συνταγματικού Δικαστηρίου της Ιταλίας, το οποίο απέρριψε την προσφυγή του γερμανικού Δημοσίου κατά της διαδικασίας εκτέλεσης δικαστικής απόφασης που προβλέπει αποζημιώσεις.

Σύμφωνα με πληροφορίες που έγιναν γνωστές τη Μεγάλη Παρασκευή (10.04.2026) από την Περιφέρεια Στερεάς Ελλάδας και τον Δήμο Διστόμου–Αράχοβας–Αντίκυρας, η εξέλιξη αυτή ανοίγει ουσιαστικά τον δρόμο για την καταβολή αποζημιώσεων στις οικογένειες των θυμάτων, εκτός αν υπάρξει νέα νομική κίνηση από τη Γερμανία στο Διεθνές Δικαστήριο της Χάγης ή ενδεχόμενη νομοθετική παρέμβαση από την ιταλική κυβέρνηση.

Τη σημασία της απόφασης υπογράμμισε ο περιφερειάρχης Στερεάς Ελλάδας Φάνης Σπανός, κάνοντας λόγο για μια «εξαιρετικά σημαντική είδηση» και ένα «στρατηγικό βήμα» σε έναν αγώνα δεκαετιών. Όπως ανέφερε σε ανάρτησή του, «απορρίφθηκε η προσφυγή του Γερμανικού Δημοσίου στο Συνταγματικό Δικαστήριο της Ιταλίας», σημειώνοντας παράλληλα πως «η προσπάθεια συνεχίζεται ως την τελική δικαίωση».

Η σφαγή του Διστόμου παραμένει μία από τις πιο σκοτεινές σελίδες της ναζιστικής κατοχής στην Ελλάδα. Τον Ιούνιο του 1944, γερμανικές δυνάμεις προχώρησαν στη δολοφονία 218 κατοίκων του χωριού, μεταξύ των οποίων 45 παιδιά και 20 βρέφη, σε αντίποινα για τη δράση της αντίστασης στην περιοχή. Οι συγγενείς των θυμάτων προσέφυγαν στη Δικαιοσύνη και το 2002 ο Άρειος Πάγος εξέδωσε τελεσίδικη απόφαση υπέρ τους, η οποία όμως δεν εκτελέστηκε ποτέ στην Ελλάδα λόγω των νομικών περιορισμών που απαιτούσαν ειδική άδεια για κατασχέσεις περιουσιακών στοιχείων ξένου κράτους.

Έκτοτε, η διεκδίκηση μεταφέρθηκε στην Ιταλία, όπου η Περιφέρεια Στερεάς Ελλάδας κινήθηκε νομικά για λογαριασμό των συγγενών, επιδιώκοντας τη δέσμευση περιουσιακών στοιχείων του γερμανικού Δημοσίου. Στο πλαίσιο αυτό έχουν αναφερθεί και απαιτήσεις που συνδέονται με γερμανικούς κρατικούς φορείς, όπως οι σιδηρόδρομοι.

Γιατί θεωρείται κρίσιμη η απόφαση

Η νέα απόφαση του ιταλικού Συνταγματικού Δικαστηρίου αποκτά ιδιαίτερη σημασία, καθώς επαναφέρει στο προσκήνιο τη δυνατότητα εκτέλεσης αποζημιώσεων σε διεθνές επίπεδο. Υπενθυμίζεται ότι το 2022 η κυβέρνηση Ντράγκι είχε δημιουργήσει ταμείο 61 εκατ. ευρώ για θύματα ναζιστικών εγκλημάτων, το οποίο όμως αφορούσε αποκλειστικά Ιταλούς πολίτες, αφήνοντας εκτός τους συγγενείς των θυμάτων του Διστόμου.

Αυτό το γεγονός, σύμφωνα με νομικές πηγές, ενίσχυσε τη θέση των προσφευγόντων, καθώς δεν είχε υπάρξει άλλη μορφή αποκατάστασης ή ικανοποίησης των αξιώσεών τους.

Παρά τη θετική εξέλιξη, η υπόθεση δεν έχει ακόμη ολοκληρωθεί. Η διαδικασία μπορεί να ανακοπεί εάν η Γερμανία προσφύγει εκ νέου στο Διεθνές Δικαστήριο της Χάγης ή αν υπάρξει νέα νομοθετική ρύθμιση από την ιταλική κυβέρνηση. Ωστόσο, προς το παρόν, η απόφαση αποτελεί ένα νέο σημαντικό κεφάλαιο σε μια πολυετή δικαστική και ηθική διεκδίκηση για δικαίωση των θυμάτων της σφαγής του Διστόμου.