Αλλάζει ριζικά από σήμερα, 12 Ιουνίου 2026, ο τρόπος με τον οποίο η Ευρωπαϊκή Ένωση διαχειρίζεται τις μεταναστευτικές ροές.
Το Νέο Σύμφωνο για τη Μετανάστευση και το Άσυλο τίθεται σε πλήρη εφαρμογή, ενσωματώνοντας δέκα νέους κανονισμούς που ρυθμίζουν πλέον κάθε στάδιο της διαδικασίας: από τη στιγμή της παράνομης εισόδου σε ευρωπαϊκό έδαφος, μέχρι τη χορήγηση ασύλου ή την απέλαση.
Βίντεο-σοκ στη Γαλλία: Αλλοδαπός έπνιξε 70χρονη μέσα σε εκκλησία
Το νέο θεσμικό πλαίσιο εδράζεται σε τρεις βασικούς πυλώνες: την υποχρεωτική καταγραφή στα σύνορα, τις ταχείες (fast-track) διαδικασίες ασύλου με παραμονή σε ελεγχόμενες δομές, και την υποχρεωτική αλλά ευέλικτη αλληλεγγύη (μέσω μετεγκατάστασης προσφύγων ή οικονομικής συνεισφοράς). Για τις χώρες πρώτης υποδοχής, όπως η Ελλάδα, η ευθύνη της ταυτοποίησης, του screening και της διεξαγωγής των συνοριακών διαδικασιών παραμένει εξολοκλήρου στις εθνικές αρχές και υποδομές.
Ο δεκάλογος του Νέου Συμφώνου
Αναλυτικά, οι 10 κομβικές αλλαγές που εφαρμόζονται στην πράξη:
Υποχρεωτικό Screening 7 ημερών: Επιβάλλεται άμεση ταυτοποίηση, λήψη βιομετρικών δεδομένων (δακτυλικά αποτυπώματα, φωτογραφία προσώπου) και αυστηροί έλεγχοι ασφαλείας και υγείας για κάθε άτομο που εισέρχεται παράνομα. Η ηλικία συλλογής βιομετρικών στοιχείων μειώνεται από τα 14 στα 6 έτη.
Συνοριακή Διαδικασία (Border Procedure): Εφαρμόζεται ταχεία εξέταση ασύλου, διάρκειας έως 12 εβδομάδων, σε εγκαταστάσεις κοντά στα σύνορα. Αφορά αυτόματα άτομα από «ασφαλείς χώρες» ή από κράτη με ποσοστό αναγνώρισης ασύλου κάτω του 20%. Κατά την εξέταση, το άτομο νομικά θεωρείται ότι δεν έχει εισέλθει νομίμως στη χώρα.
Νέοι Κανόνες Ευθύνης (Αντικατάσταση Δουβλίνου ΙΙΙ): Η χώρα πρώτης εισόδου παραμένει υπεύθυνη για την εξέταση της αίτησης για διάστημα 20 μηνών (το οποίο μειώνεται στους 12 μήνες για διασωθέντες στη θάλασσα).
Αναβάθμιση του Eurodac: Η βάση δεδομένων μετατρέπεται σε κεντρικό σύστημα διαχείρισης. Θα αποθηκεύει πλέον εικόνα προσώπου, στοιχεία ταυτότητας και έγγραφα, διασυνδεδεμένη στενά με το Entry-Exit System των «έξυπνων συνόρων».
Επιστροφές στη χώρα καταγωγής: Ενίσχυση του πλαισίου των απελάσεων για όσους απορρίπτονται. Σημειώνεται ότι, ελλείψει συμφωνιών επανεισδοχής, το ποσοστό επιτυχών επιστροφών κινήθηκε μόλις στο 28% το 2025.
«Ασφαλής Τρίτη Χώρα»: Θεσπίζεται η δυνατότητα απόρριψης μιας αίτησης ασύλου και αποστολής του αιτούντος σε μια «ασφαλή χώρα» από την οποία απλώς διήλθε, χωρίς να εξεταστεί η ουσία του αιτήματός του.
Κατάργηση της απαίτησης «σύνδεσης»: Βάσει της τελικής πολιτικής συμφωνίας, επιτρέπεται η αποστολή απορριφθέντων σε τρίτες χώρες, ακόμη και αν τα συγκεκριμένα άτομα δεν έχουν καμία απολύτως προηγούμενη επαφή ή δεσμό με αυτές.
Κέντρα Επιστροφής (Return Hubs): Δημιουργούνται κέντρα κράτησης σε τρίτες χώρες εκτός ΕΕ (π.χ. στην Αφρική), όπου θα μπορούν να μεταφέρονται οι απορριφθέντες μετανάστες εν αναμονή της οριστικής απέλασής τους.
Ευρωπαϊκή Εντολή Επιστροφής (ERO): Κάθε εθνική απόφαση απέλασης θα συνοδεύεται πλέον από ένα τυποποιημένο ευρωπαϊκό έντυπο, καταχωρημένο στο Σύστημα Πληροφοριών Σένγκεν (SIS), δίνοντας τη δυνατότητα αναγνώρισης σε όλη την ΕΕ.
Αμοιβαία Αναγνώριση Αποφάσεων: Από τον Ιούλιο του 2027, όταν ένα κράτος-μέλος εκδίδει απόφαση επιστροφής, τα υπόλοιπα κράτη-μέλη θα την αναγνωρίζουν και θα την εκτελούν αυτόματα, καταργώντας την ανάγκη έναρξης νέων εθνικών διαδικασιών απέλασης.
