Μια σοβαρή παρενέργεια φαρμάκου για τη νόσο του Πάρκινσον βρέθηκε στο επίκεντρο μιας υπόθεσης που συγκλόνισε τη Βρετανία, όταν δικηγόρος υπεξαίρεσε περίπου 600.000 λίρες από ηλικιωμένους πελάτες του και τα ξόδεψε σε πορνογραφικές ιστοσελίδες, συνοδούς πολυτελείας και ακριβά συλλεκτικά αντικείμενα. Το δικαστήριο άκουσε ότι η παρορμητική και ανεξέλεγκτη συμπεριφορά του συνδέθηκε με αγωγή που του είχε χορηγηθεί για την αντιμετώπιση των συμπτωμάτων της ασθένειας.

Σύμφωνα με το BBC, το δικηγορικό του γραφείο διαχειριζόταν πληρεξούσια για πολλούς ηλικιωμένους με άνοια. Οι αρχές διαπίστωσαν ότι εκατοντάδες χιλιάδες λίρες είχαν εξαφανιστεί από λογαριασμούς πελατών. Συνολικά 13 άτομα, σχεδόν όλοι άνω των 80 ετών, έχασαν περίπου 600.000 λίρες. Μία 87χρονη που ζούσε σε οίκο ευγηρίας πέθανε λίγο μετά την υπεξαίρεση, με την περιουσία της να μην επαρκεί για την κηδεία της.

Τα χρήματα είχαν δαπανηθεί σε ιστοσελίδες ερωτικού περιεχομένου, σεξουαλικές υπηρεσίες και αγορές αντίκων. Στο δικαστήριο αποκαλύφθηκε ότι η παρορμητική του συμπεριφορά συνδεόταν με φαρμακευτική αγωγή που λάμβανε για τη νόσο Πάρκινσον.
 

Η αγωγή και οι παρενέργειες

Ο Άντριου είχε διαγνωστεί με Πάρκινσον λίγα χρόνια πριν από τη σύλληψή του και του είχε συνταγογραφηθεί το φάρμακο Πραμιπεξόλη, αγωνιστής ντοπαμίνης. Σύμφωνα με την οικογένειά του, η δράση του φαρμάκου στα κινητικά συμπτώματα ήταν εντυπωσιακή.

Οι αγωνιστές ντοπαμίνης αυξάνουν τη δραστηριότητα της ντοπαμίνης, μιας ουσίας που ρυθμίζει την κίνηση αλλά και τα κέντρα ανταμοιβής και ευχαρίστησης του εγκεφάλου. Ωστόσο, σε ορισμένους ασθενείς συνδέονται με διαταραχές ελέγχου παρορμήσεων, όπως εθισμό στο σεξ, την πορνογραφία, τα ψώνια ή τον τζόγο.

Σύμφωνα με μελέτη του 2010 σε περισσότερους από 3.000 ασθενείς, περίπου ένας στους έξι ασθενείς με Πάρκινσον που λαμβάνουν τέτοια φάρμακα εμφανίζει διαταραχές ελέγχου παρορμήσεων.

Η σύζυγός του, Φράνσις υποστηρίζει ότι δεν είχε ενημερωθεί για τον κίνδυνο, παρότι παρευρισκόταν σε όλα τα ιατρικά ραντεβού. Όπως λέει, έμαθε για τη σύνδεση του φαρμάκου με παρορμητικές συμπεριφορές μόνο όταν γιατρός στο νοσοκομείο τη ρώτησε αν γνώριζε τις πιθανές παρενέργειες.
 

Η κλιμάκωση της συμπεριφοράς

Πριν από τη διάγνωση, ο Άντριου χρησιμοποιούσε περιστασιακά ιστοσελίδες με κάμερες και ερωτικό περιεχόμενο. Μετά την έναρξη της αγωγής, μέσα σε έναν χρόνο, πραγματοποίησε σχεδόν 500 πληρωμές σε τέτοιες πλατφόρμες. Ξόδεψε περισσότερες από 100.000 λίρες σε μία μόνο ιστοσελίδα, περίπου 80.000 λίρες σε σεξουαλικές υπηρεσίες μέσα σε τέσσερις μήνες, ενώ στο κινητό του βρέθηκαν επαφές 90 συνοδών.

Παράλληλα, άρχισε να αγοράζει παρορμητικά αντίκες, στυλό, κεραμικά και αναμνηστικά κρίκετ, δαπανώντας 85.000 λίρες στο eBay μέσα σε έξι μήνες.

Το 2015 δήλωσε ένοχος για απάτη και καταδικάστηκε σε τέσσερα χρόνια φυλάκιση. Ο δικαστής αναγνώρισε ότι η συμπεριφορά του σχετιζόταν με την αγωγή, ωστόσο έκρινε ότι ως εν ενεργεία δικηγόρος όφειλε να ζητήσει βοήθεια. Εξέτισε ποινή στη φυλακή του Μάντσεστερ.
 

Οι συνέπειες για την οικογένεια

Η υπόθεση είχε τραγικές συνέπειες. Ο γιος του ζευγαριού, που αντιμετώπιζε ήδη προβλήματα ψυχικής υγείας, δεν άντεξε την πίεση μετά τη σύλληψη του πατέρα του. Αργότερα βρέθηκε νεκρός, έχοντας θέσει τέλος στη ζωή του.

Μετά την αποφυλάκισή του, ο Άντριου διέκοψε αμέσως την αγωγή με αγωνιστές ντοπαμίνης, με αποτέλεσμα την επιδείνωση των συμπτωμάτων του Πάρκινσον. Το 2020 αυτοκτόνησε.
 

Ο θάνατός του δεν καταγράφηκε στο σύστημα «Κίτρινης Κάρτας» της βρετανικής ρυθμιστικής αρχής φαρμάκων (MHRA), όπου δηλώνονται ανεπιθύμητες ενέργειες. Ούτε καταγράφεται ο ευρύτερος αντίκτυπος στις οικογένειες.
 

Ευρύτερες ανησυχίες

Τον τελευταίο χρόνο, δεκάδες οικογένειες ανέφεραν παρόμοιες εμπειρίες, υποστηρίζοντας ότι δεν είχαν επαρκώς ενημερωθεί για τους κινδύνους ή ότι δεν υπήρξε σωστή παρακολούθηση της αγωγής. Οι αγωνιστές ντοπαμίνης συνταγογραφήθηκαν 1,5 εκατομμύριο φορές μόνο από γενικούς γιατρούς στην Αγγλία το περασμένο έτος.

Η πρόεδρος της Επιτροπής Υγείας της Βουλής των Κοινοτήτων, Λέιλα Μοράν, χαρακτήρισε τα ευρήματα «καταστροφικά» και ζήτησε να αναγράφεται σαφώς στα ενημερωτικά φυλλάδια η συχνότητα των διαταραχών ελέγχου παρορμήσεων και τα συγκεκριμένα είδη συμπεριφορών που μπορεί να εμφανιστούν.

Η ρυθμιστική αρχή MHRA ανέφερε ότι δεν προτίθεται να αλλάξει τις προειδοποιήσεις, επισημαίνοντας ότι οι συμπεριφορές είναι εξατομικευμένες και δεν μπορεί να υπάρξει εξαντλητική λίστα. Η φαρμακευτική εταιρεία GSK δήλωσε ότι τα φάρμακα έχουν δοκιμαστεί εκτενώς και εγκριθεί διεθνώς, ενώ η εταιρεία που παρασκευάζει την Πραμιπεξόλη δεν σχολίασε.

Παρά τις κατευθυντήριες οδηγίες του 2017 που απαιτούν ενημέρωση και τακτική παρακολούθηση των ασθενών και των οικογενειών τους, αρκετοί ασθενείς αναφέρουν ότι δεν έλαβαν σαφείς προειδοποιήσεις.

Η Φράνσις και η κόρη της έχουν μετακομίσει μακριά από τον τόπο όπου ζούσαν. «Μου πήραν τη ζωή μου: το σπίτι μου, την κοινότητά μου, αλλά πάνω απ’ όλα τον γιο μου», λέει. «Δεν υπάρχουν λόγια για το πόσο καταστροφικό είναι αυτό».