Σύμφωνα με τον Ευαγγελιστή Ιωάννη, «φόβος οὐκ ἔστιν ἐν τῇ ἀγάπῃ, ἀλλ᾿ ἡ τελεία ἀγάπη ἔξω βάλλει τὸν φόβον» (Α΄Ιωάν.4,18). Όποιος αγαπά με όλη τη δύναμη της ύπαρξής του τον Θεό, αψηφά όλους τους κινδύνους και παραδίδει τον εαυτό του στην μαρτυρία Εκείνου, διότι «ὁ μένων ἐν τῇ ἀγάπῃ, ἐν τῷ Θεῷ μένει καὶ ὁ Θεὸς ἐν αὐτῷ» (Α΄Ιωάν.4,17). Αυτό έκαμε και ο Άγιος Νέος Οσιομάρτυς Κυπριανός, εκδηλώνοντας την άμετρη αγάπη του για το Χριστό, με την ευθαρσή ομολογία του προς Αυτόν και τον σφοδρό έλεγχο κατά της ισλαμικής θρησκείας ενώπιον των οθωμανικών αρχών.
Καταγόταν από την περιοχή των Αγράφων, γεννήθηκε στο χωριό Κλητζός, το οποίο βρίσκεται 51 χλμ. βόρεια από το Καρπενήσι και 12 χλμ. βορειοδυτικά από τα Φουρνά, στις αρχές του 17ου αιώνα, από γονείς ευσεβείς, οι οποίοι τον γαλούχησαν με τα σωστικά νάματα της Ορθοδόξου Πίστεως. Να σημειώσουμε πως η ευρύτερη περιοχή των Αγράφων υπήρξε, κατά κάποιο τρόπο προνομιακή στα μαύρα χρόνια της τουρκοκρατίας, καθότι, λόγω του δυσπρόσιτου της περιοχής, αλλά και την δράση των οργανωμένων ομάδων κλεφταρματωλών (ανυπόταχτων Ελλήνων), οι κάτοικοι της περιοχής βίωναν λιγότερο καταπιεστικά την δουλεία των αλλοθρήσκων τυράννων Οθωμανών. Δεν είναι βεβαίως τυχαίο το ότι στα Άγραφα καλλιεργήθηκε ακόλλητα η εθνική μας παιδεία, καθ’ όλη τη διάρκεια της τουρκοκρατίας, στις εκεί ονομαστές σχολές και διατηρήθηκε η ιδέα της εθνικής μας απελευθέρωσης.
Ο Κυπριανός έτρεφε από μικρός τον πόθο να ακολουθήσει τον μοναχικό βίο. Γι’ αυτό όταν ενηλικιώθηκε πήγε στο Άγιον Όρος, όπου εκάρη μοναχός και εγκαταβίωσε, μαζί με δύο συμμοναστές του, στο Κελί του Αγίου Γεωργίου, το οποίο υπάγονταν στην Ιερά Μονή Κουτλουμουσίου. Εκεί με θερμή πίστη και αγάπη στο Θεό άρχισε να προκόβει στην πνευματική ζωή και στην απόκτηση αρετών και επίσης αξιώθηκε του χαρίσματος της Ιεροσύνης. Εκτελούσε με πνεύμα ταπείνωσης κάθε διακόνημα, που του ανέθεταν και ασκούνταν με ακρίβεια στις μοναχικές υποχρεώσεις, έτσι ώστε σε λίγο χρόνο απέκτησε τον σεβασμό και την εκτίμηση των άλλων μοναχών.
Αλλά ο Κυπριανός φλέγονταν και από έναν άλλο πόθο, να ομολογήσει δημόσια την Ορθόδοξη Πίστη, ως την μόνη αληθινή και σώζουσα και να στηλιτεύσει την πίστη του Ισλάμ ως ψεύτικη και απάνθρωπη, η οποία οδηγεί τους αφελείς του οπαδούς στην απώλεια της σωτηρίας. Τον βασάνιζε επίσης το γεγονός ότι πολλοί ορθόδοξοι χριστιανοί δέχονταν να αλλαξοπιστήσουν, ασπαζόμενοι το Ισλάμ, είτε εξαιτίας της βίας που ασκούσαν οι τύραννοι, είτε από συμφέρον, να ζήσουν άνετη και ελεύθερη ζωή και να αποκτήσουν πλούτη και αξιώματα. Τα ανησυχητικά αυτά μηνύματα έφταναν στο Άγιον Όρος και ως το Ιερό Κελί, που εγκαταβίωνε ο Κυπριανός, θρηνώντας για την κατάντια των εξωμοτών και για το μέλλον της Ρωμιοσύνης.
Ύστερα από θερμή προσευχή, πολλά δάκρυα και την ευχή του πνευματικού του, πήρε τη μεγάλη απόφαση να εξέλθει του Αγίου Όρους και να μαρτυρήσει τον Σωτήρα Χριστό, ως τον μόνο Λυτρωτή του κόσμου και την αγία Ορθοδοξία, ως την μόνη αληθινή πίστη. Να ελέγξει την ασέβεια των Αγαρηνών, ως ψεύτικη θρησκεία, επινόηση του Σατανά. Έβαλε πάνω από τη δική του ησυχία και ηρεμία του μοναχικού βίου, την βοήθεια προς τους αποπροσανατολισμένους υπόδουλους Ρωμηούς. Έθεσε την αγάπη του προς τον Χριστό και τους αδελφούς του πάνω από τους δικούς του φόβους και τους κινδύνους, που ελλόχευε το τόλμημά του.
Πρώτος σταθμός της μαρτυρίας του η Θεσσαλονίκη, η οποία αποτελούσε, ως γνωστόν, ένα από τα μεγαλύτερα διοικητικά κέντρα του Οθωμανικού Κράτους. Όταν έφτασε στην μακεδονική μεγαλούπολη, κατευθύνθηκε ολοταχώς στο διοικητήριο της και ζήτησε να παρουσιαστεί στον τούρκο διοικητή. Στάθηκε αγέρωχα μπροστά του και άρχισε να ελέγχει την ισλαμική θρησκεία. Ομολόγησε την πίστη στον Χριστό, ως τον Ενανθρωπήσαντα Υιό και Λόγο του Θεού, ως τον μοναδικό και αληθινό σωτήρα του κόσμου. Τον συνέκρινε με τον Μωάμεθ, αποδεικνύοντας ότι αυτός δεν ήταν άνθρωπος του Θεού, αλλά ψευδοπροφήτης.
Ο τούρκος διοικητής, ταράχτηκε μεν από τα λόγια του αγιορείτη μοναχού, αλλά δεν τον πήρε στα σοβαρά, εκλαμβάνοντάς τον ως ψυχασθενή και γι’ αυτό δεν θέλησε να τον τιμωρήσει, διατάζοντας τους φρουρούς του να τον πετάξουν έξω από το διοικητήριο.
Μετά από αυτό ο Κυπριανός αποφάσισε να πάει στην Κωνσταντινούπολη, στο κέντρο της οθωμανικής αυτοκρατορίας, πιστεύοντας ότι η μαρτυρία του εκεί θα είχε μεγαλύτερο αντίκτυπο. Παράλληλα καλλιεργούσε στην ψυχή του την αποβολή του φόβου, διότι ήξερε τι τον περίμενε. Φτάνοντας στην Πόλη έπιανε συζητήσεις με περαστικούς, εκθειάζοντας την Ορθόδοξη Πίστη. Όμως κάποιοι χριστιανοί ακούγοντας τις δημόσιες ομολογίες του Κυπριανού, θορυβήθηκαν και τον συμβούλεψαν να σταματήσει να προκαλεί και να φύγει από την Πόλη, διότι τον περίμεναν βασανιστήρια, κάτεργα και θάνατος. Αυτός τους αποκρίνονταν: «Εγώ γι’ αυτόν μόνο τον λόγο ήρθα εδώ, για να χύσω το αίμα μου για τον Χριστό»! Μάλιστα πολλοί φρόντιζαν να απομακρύνονται από αυτόν, μήπως και θεωρηθούν συμμέτοχοι!
Ζήτησε να παρουσιαστεί στον Μεγάλο Βεζίρη, κομίζοντάς του επιστολή του, στην οποία έκθετε τις αλήθειες της Ορθοδόξου Πίστεως και τις πλάνες του Ισλάμ και τονίζοντας την μεγάλη αλήθεια, ότι ο Ιησούς Χριστός είναι ο Υιός του Θεού, Θεός αληθινός και ο μοναδικός σωτήρας του κόσμου, σε αντίθεση με τον Μωάμεθ, ο οποίος δίδαξε αντίθετα με όσα δίδαξε ο Χριστός και ο οποίος δεν μπόρεσε να κάμει ούτε ένα θαύμα! Επίσης προέτρεπε τους μουσουλμάνους να απαρνηθούν την πλανεμένη πίστη τους και να σπασθούν τον Χριστιανισμό για να σωθούν.
Όταν παρουσιάστηκε στον Μεγάλο Βεζίρη, εκείνος τον ρώτησε τι ζητούσε από αυτόν και ο Κυπριανός του απάντησε: «Ήρθα εδώ για την δική σου σωτηρία. Να σε οδηγήσω ν’ αφήσεις την πλάνη που ακολουθείς, να πιστέψεις στον αληθινό Θεό, τον γλυκύτατό μου Ιησού Χριστό, να βαπτισθείς και να κληρονομήσεις τη βασιλεία των ουρανών». Ο Βεζίρης όταν τ’ άκουσε αρχικά εξεπλάγη, ύστερα άρχισε να τον ρωτά: «Μήπως σε έστειλε ο Πατριάρχης των Ρωμαίων να με διδάξεις, ή μήπως είσαι τρελός ή μεθυσμένος;». Ο Κυπριανός του απάντησε: «Ούτε τρελός ούτε μεθυσμένος είμαι, εξάλλου δεν έφαγα τίποτα σήμερα, και ακριβώς επειδή έχω σώο τον νου μου, ήρθα να σε διδάξω να αφήσεις αυτά που πιστεύεις, για να μη κολασθείς»! Τότε ο Βεζίρης, βλέποντας τη σταθερότητά του, αναζητούσε τρόπο να του αλλάξει ιδέες, προσπαθώντας να τον μεταπείσει, ως γνωστόν, με υποσχέσεις και κολακείες.
Παραλαμβάνοντας την επιστολή του Κυπριανού ζήτησε από τους διερμηνείς και μεταφραστές του να την μεταφράσουν στα τούρκικα και να την διαβάσουν δημόσια. Ο ίδιος, όπως και οι παριστάμενοι τούρκοι θύμωσαν από τα γραφόμενα και άρχισαν να τον βρίζουν, να τον απειλούν και να τον λοιδορούν. Αλλά εν τέλει τον εξέλαβαν ως τρελό και τον έδιωξαν με τη βία.
Ο Κυπριανός πήρε την επιστολή και διασχίζοντας το μαινόμενο πλήθος πήγε στον δικαστή (Κατή), όπου την ώρα εκείνη συνεδρίαζε για κάποια άλλη υπόθεση. Εισήλθε στην αίθουσα, διακόπτοντας την συνεδρίαση και απαιτούσε να τους αναγγείλει κάτι πολύ σημαντικό. Ο Κατής του έδωσε την άδεια να μιλήσει και σε φιλικό τόνο τον ρώτησε τι ήθελε να πει. Ο Κυπριανός άρχισε να ομολογεί την πίστη στην μοναδικότητα της εν Χριστώ σωτηρίας, στην ανάγκη του Αγίου Βαπτίσματος για να ενσωματωθούν όλοι ο άνθρωποι στο δικό Του θεανδρικό Σώμα, για να σωθούν.
Τόσο ο Κατής, όσο και οι υπόλοιποι τούρκοι σύνεδροι έμειναν άναυδοι από το «θράσος» αυτού του «άπιστου», ο οποίος διέκοψε την συνεδρίασή τους και «βλασφήμησε» τη θρησκεία τους και τον «προφήτη» τους. Αλλά και αυτοί τον εξέλαβαν ως τρελό ή μεθυσμένο και τον παρέδωσαν στον Μουφτή, ο οποίος προΐστατο της ανώτερης ισλαμικής αρχής της Πόλης.
Ο Μουφτής ήταν ένας φανατικός μουσουλμάνος και κακεντρεχής άνθρωπος. Εξετάζοντάς τον διαπίστωσε ότι δεν επρόκειτο τελικά για ψυχικά ανισόρροπο (τρελό), αλλά για συνειδητό αρνητή και υβριστή του Ισλάμ και γι’ αυτό τον θεώρησε επικίνδυνο «κακοποιό», ο οποίος έσπερνε αμφιβολίες στους μουσουλμάνους, καλώντας τους να απαρνηθούν την πίστη τους, κάτι που επισείει βαρύτατες ποινές, σύμφωνα με την «Σαρία» (ισλαμικό νόμο), ακόμα και το θάνατο.
Γι’ αυτό εξέδωσε απόφαση: θάνατος δια αποκεφαλισμού! Ο Μάρτυς άκουσε με θαυμαστό θάρρος την απόφαση. Το πρόσωπό του έλαμψε και μια γλυκιά ηρεμία κατάλαβε την ψυχή του!
Ο Μουφτής φρόντισε να κοινοποιηθεί η απόφαση σε όλη την Πόλη, καλώντας το πλήθος να παρακολουθήσει την εκτέλεση του «υβριστή» του Ισλάμ. Διατάχτηκαν και οι χριστιανοί της Πόλης να την παρακολουθήσουν για εκφοβισμό και παραδειγματισμό.
Ο Μάρτυς οδηγήθηκε μέσω των κεντρικών οδών της Πόλεως στον τόπο της εκτέλεσης, στην συνοικία του Φαναρίου. Περιχαρής βάδιζε ταχύς, χωρίς ίχνος φόβου, προσπερνώντας συχνά το απόσπασμα, σαν να βιάζονταν να χύσει το αίμα του μια ώρα αρχύτερα για το Χριστό! Όταν έφτασαν στο σημείο της εκτέλεσης, μπροστά στην πύλη του Οικουμενικού Πατριαρχείου, ο Μάρτυς γονάτισε, έκαμε το σημείο του σταυρού, ανέπεμψε ευχαριστία στο Θεό και ομολόγησε για ύστατη φορά την πίστη στην μοναδικότητα της εν Χριστώ σωτηρίας!
Αφού άκουσε για τελευταία φορά τις ύβρεις, τις κατάρες και τις λοιδορίες των δημίων του, έσκυψε τον αυχένα του, ο εκτελεστής έκοψε την τίμια κεφαλή του και η ψυχή του πέταξε στα ουράνια για να συναντήσει τον Δεσπότη Χριστό και να λάβει την δίκαιη μισθαποδοσία του. Ήταν 5 Ιουλίου 1679, ήμερα Σάββατο!
Το τίμιο λείψανό του, το οποίο ευωδίαζε και εξέπεμπε μια θαυμαστή λαμπρότητα, το περιμάζεψαν οι χριστιανοί της Πόλης και το έθαψαν με τιμές. Τεμάχια των Ιερών Λειψάνων του βρίσκονται, ως πολύτιμος θησαυρός, στην Ιερά Μονή Προυσού Ευρυτανίας, τα οποία συνεχίζουν να ευωδιάζουν και να θαυματουργούν.
Το μαρτύριο του Αγίου συνέγραψε ο Ευρυτάνας λόγιος Ιωάννης Καρυοφύλλης. Η μνήμη του τιμάται στις 5 Ιουλίου, την ημέρα του μαρτυρίου του.
Στις βασικές μας υποχρεώσεις ως πιστοί χριστιανοί είναι και η ομολογία της Ορθοδόξου Πίστεως μας, διότι, όπως μας βεβαίωσε ο Χριστός, «Πᾶς ὅστις ὁμολογήσει ἐν ἐμοὶ ἔμπροσθεν τῶν ἀνθρώπων, ὁμολογήσω κἀγὼ ἐν αὐτῷ ἔμπροσθεν τοῦ πατρός μου τοῦ ἐν οὐρανοῖς· ὅστις δ' ἂν ἀρνήσηταί με ἔμπροσθεν τῶν ἀνθρώπων, ἀρνήσομαι αὐτὸν κἀγὼ ἔμπροσθεν τοῦ πατρός μου τοῦ ἐν οὐρανοῖς» (Ματθ.10,32). Το ηρωικό ομολογητικό φρόνημα του Αγίου νέου Οσιομάρτυρα Κυπριανού ας είναι και για μας παράδειγμα και έναυσμα να δίνουμε σε κάθε περίσταση και την δική μας ομολογία για τον Σωτήρα μας Χριστό και την Αγία μας Εκκλησία, αν θέλουμε να τύχουμε και της ομολογίας του Κυρίου για μας, ενώπιον του ουράνιου Πατέρα μας!
